O‘tkir Hoshimov asarlarida qo‘llanilgan somatik frazeologizmlar
Ushbu taqdim etilgan bitiruv malakaviy ishi Oʻtkir Hoshimovning asarlarida qoʻllanilgan somatik frazeologizmlar mavzusiga bag'ishlangan. Ishda Oʻtkir Hoshimovning "Ikki eshik orasi", "Tushda kechgan umrlar", "Nur borki, soya bor" kabi romanlarida ishlatilgan frazeologik birliklar, ularning leksik-semantik xususiyatlari, jumladan, bosh, qoʻl, koʻz va oyoq kabi tana aʼzolari bilan bogʻliq boʻlgan frazeologizmlar tahlil qilingan. Shuningdek, frazeologizmlarning badiiy matnda qoʻllanilish usullari, ularning mazmuniy va uslubiy jihatlari, shuningdek, frazeologik variantlar ham oʻrganilgan. Tadqiqotda Oʻ.Hoshimov ijodiy uslubiga xos boʻlgan til boyliklaridan foydalanish mahorati, ayniqsa, somatik frazeologizmlar orqali obrazli ifodalash, hissiy holatlarni aks ettirish kabi jihatlar ochib berilgan.
Asosiy mavzular
- Kirish: Kirish qismida mavzuning dolzarbligi, O'zbekiston Respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi tizimidagi Farg'ona Davlat Universiteti, Filologiya fakulteti, o'zbek tili yo'nalishi, 14.39-guruh bitiruvchisi Mo'tabar Imbatovaning "O'tkir Hoshimov asarlarida qo'llanilgan somatik frazeologizmlar" mavzusidagi bitiruv-malakaviy ishining mohiyati va ahamiyati, ishning maqsad va vazifalari, ishning obyekti va predmeti, ishning tuzilishi va hajmi haqida ma'lumot berilgan.
- Oʻtkir Hoshimov romanlarida frazeologizmlarning ifodalanishi: Birinchi bobda O'tkir Hoshimov asarlarida frazeologizmlarning ifodalanishi, xususan, "shaxs" semali frazeologizmlar va ularda harakat-holatning ifodalanishi atroflicha tahlil qilingan. Frazeologik iboralar zamiridagi obraz, konkret hodisa, predmet tasavvurining rolini, shaxs nomlari bilan bog'liq frazeologik birliklarning ahamiyatini, shaxsga xos ijtimoiy va iqtisodiy belgi asosida shakllangan frazeologizmlarni o'rganishga urg'u berilgan.
- Romanlarda somatik frazeologizmlarning qoʻllanilishi: Ikkinchi bobda Oʻtkir Hoshimov asarlarida somatik frazeologizmlarning qo'llanilishi, jumladan, bosh, qo'l, ko'z, oyoq leksemali frazeologizmlarning tahlili berilgan. Bosh leksemali frazeologizmlarning mazmuniy markazi, ularning ijtimoiy holatni ko'rsatishi, qo'l leksemali frazeologizmlarning polisemiya va sinonimiya hodisalari, ko'z leksemali frazeologizmlarning ma'noviy qirralari hamda oyoq leksemali frazeologizmlarning variantlanishi va ularning mazmuni haqida batafsil to'xtalgan.
- Umumiy xulosa: Xulosa qismida bitiruv malakaviy ishining asosiy natijalari umumlashtirilgan. Frazeologik iboralarning obrazli ifodalashdagi roli, yozuvchi ijodida ularning qoʻllanishi, frazeologizmlarning variantlanishi, shaxsga xos ijtimoiy va iqtisodiy belgi asosidagi frazeologizmlar hamda harakat-holatni ifodalovchi somatik frazeologizmlarning ahamiyati ta'kidlangan.
- Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati: Ishda foydalanilgan ilmiy adabiyotlar, lug'atlar va maqolalar ro'yxati keltirilgan.