Fauna,biology and ecology of melon pests in the condition of the Khorezm oasis (Хоразм воҳасида учровчи қовун заракунандаларининг фаунаси, биологияси, ва экологияси)
Ushbu tadqiqot Xorazm vohasida qovun va boshqa poliz ekinlari zararkunandalari, xususan qovun pashshasining (Myiopardalis pardalina) bioekologiyasini, tarqalishini va ularga qarshi kurashish usullarini oʻrganishga bag'ishlangan. Tadqiqotda zararkunandalarining turi, biologiyasi, ekologiyasi va tarqalish areali aniqlangan. Shuningdek, ularning rivojlanish sikli, zararlash usullari va mavsumiy dinamikasi oʻrganilgan. Tadqiqot natijasida aniqlangan zararkunandalarga qarshi kurashda mexanik va biologik usullardan foydalanish tavsiya etiladi.
Asosiy mavzular
- Kirish: Qishloq xo'jaligida zararkunandalar bilan kurashishning dolzarbligi, qovun yetishtirishning iqtisodiy ahamiyati va O'zbekistonda poliz ekinlarining umumiy holati haqida ma'lumot beradi. Davlatimizning qishloq xo'jaligini rivojlantirishga qaratilgan siyosati, eksport salohiyati va bu boradagi muammolar ko'rsatib o'tilgan.
- O'rta Osiyo va Xorazmda qovunchilikning tarixi va rivojlanishi: Qovunchilikning qadimiy tarixi, Xorazm qovunining o'ziga xosligi, O'rta Osiyoda poliz ekinlari zararkunandalarini o'rganishning tarixiy rivojlanishi haqida ma'lumot beradi.
- Xorazm vohasi poliz ekinlari zararkunandalari: Xorazm vohasida uchrovchi poliz ekinlarining zararkunandalarining taksonomik sharhi, biologiyasi va ekologiyasi keng yoritilgan. Jumladan, qovun pashshasining (Myiopardalis pardalina) rivojlanishi, tarqalishi va zararli faoliyati batafsil bayon etilgan.
- Qovun pashshasining biologiyasi va ekologiyasi: Qovun pashshasining tuxumi, lichinkasi, g'umbagi va voyaga etgan individlarining morfobiologiyasi, rivojlanish sikli, tuxum qo'yish joylari, oziqlanishi va zararlash usullari batafsil o'rganilgan. Harorat va namlikning uning rivojlanishiga ta'siri ko'rsatilgan.
- Qovun pashshasining turli yoshdagi individlarining miqdoriy ko'rsatkichlari: Laboratoriya va dala sharoitida olingan ma'lumotlar asosida qovun pashshasining turli yoshdagi individlarining tana uzunligi, vazni, rangi va rivojlanish bosqichlari bo'yicha miqdoriy ko'rsatkichlari keltirilgan va statistik tahlil qilingan.
- Qovun pashshasining tarqalish areali: Qovun pashshasining dunyo va Xorazm viloyati bo'yicha tarqalish areali ko'rsatilgan, ushbu hududlarda tarqalishiga sabab bo'luvchi omillar oʻrganilgan.
- Xulosa va tavsiyalar: Olib borilgan tadqiqotlar natijasida qovun agrotsenozlarida 14 tur zararkunanda aniqlanganligi, ularning biologiyasi va ekologiyasi oʻrganilganligi, qovun pashshasining rivojlanishiga tashqi muhit omillarining ta'siri aniqlanganligi haqida xulosalar chiqarilgan va fermerlarga zararkunandalarga qarshi kurashda mexanik, biologik va kimyoviy usullardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar berilgan.