Кончилик ишидаги геомеханик жараёнлар хавфли оқибатларини прогноз қилишда тўрт поғонали «гис-технология»дан фойдаланиш
Ushbu maqola konchilik ishlarida geomeхanik jarayonlar va ularning xavfli oqibatlarini prognoz qilishda to'rt pog'onali GİS-texnologiyasidan foydalanishning ilmiy, nazariy va amaliy asoslarini yoritadi. Markaziy Osiyo, xususan O'zbekiston mintaqasidagi geodinamik sharoitlar, tog' jinslarining xususiyatlari va ularning o'zgarishi, shuningdek, yer yoriqlari va darzliklarning ta'siri haqida ma'lumot berilgan. Maqolada yer yoriqlarini aniqlash, kuzatish va ularning xavfli oqibatlarini prognoz qilishning eng maqbul usullari, xususan, kosmik suratlar va GİS-texnologiyalaridan foydalanishning afzalliklari ko'rsatib o'tilgan.
Asosiy mavzular
- Geomeхanik jarayonlar va ularning xavfli oqibatlari: Konchilik ishlarida geomeхanik jarayonlarning turli omillar, jumladan yer yoriqlari va darzliklar ta'sirida o'zgarishi va bu o'zgarishlarning xavfli oqibatlarga olib kelishi tahlil qilinadi.
- To'rt pog'onali GİS-texnologiyasining qo'llanilishi: Geomeхanik jarayonlar va ularning xavfli oqibatlarini prognoz qilishda to'rt pog'onali GİS-texnologiyasining ilmiy, nazariy va amaliy asoslari, jumladan kosmik suratlar va ulardan olingan ma'lumotlardan foydalanish usullari yoritiladi.
- Neotetonik harakatlar va landshaft shakllanishi: O'rta Osiyo va O'zbekiston mintaqasidagi landshaft va relyefning shakllanishida neotetonik harakatlarning, xususan, Paleotetis okeanining yopilishi va boshqa geodinamik jarayonlarning ta'siri haqida fikr yuritiladi.
- Tektotik buzilishlarni aniqlash va kuzatish usullari: Yer yoriqlari, darzliklar va boshqa tektonik buzilishlarni aniqlash va kuzatishda masofaviy aero- va kosmik tasmalar, hamda ulardan olingan ma'lumotlarni GİS-texnologiyalari yordamida tahlil qilish usullari ko'rsatib o'tilgan.