Transport inshootlarining zilzilabardoshligi
Ushbu o'quv qo'llanma transport inshootlarining zilzilabardoshligiga bag'ishlangan bo'lib, zilzilalarning sabablari, ularga qarshi choralar, zilzilalar vaqtida inshootlarning shikastlanishi, hisoblash va loyihalash usullari hamda zilzilabardoshlikni kuchaytirish usullari kabi masalalarni o'z ichiga oladi. Kitobda O'zbekiston sharoitidan kelib chiqqan holda, xalqaro tajribalar va ilmiy tadqiqotlar asosida keng qamrovli ma'lumotlar berilgan. Qo'llanma magistratura talabalari va professor-o'qituvchilar uchun mo'ljallangan.
Asosiy mavzular
- Zilzilalar sabablari va zilzilabardoshlik: Ushbu bo'limda zilzilalarning kelib chiqish sabablari, ularni oldini olish choralari, zilzilalar vaqtida inshootlarning shikastlanishi, zilzilabardosh qurilish tarixi, seysmik shkalalar, MDH davlatlari hududining seysmikligi, zilzilalar o'choqlari mintaqasi, qurilish maydonchalarini seysmikligi hamda gruntning seysmik tebranishlarini baholash kabi mavzular yoritilgan.
- Transport inshootlarining kuchli zilzilalarda shikastlanishi: Ushbu bo'limda kuchli zilzilalar vaqtida ko'priklarning shikastlanishi, shuningdek, quvurlar, tonnellar va tirkama devorlarining o'ziga xos shikastlanishlari, seysmik shikastlanish sabablari hamda ko'priklarni hisoblash va loyihalash usullari rivojlanishi tahlil qilingan.
- Seysmik hududlarda ko'priklarni hisoblash va loyihalash usullari rivojlanishining tahlili: Bu bo'limda seysmik hududlarda ko'priklarni hisoblash va loyihalash usullarining rivojlanish tarixi, statik, dinamik va spektral nazariyalar, seysmik yuklanishni aniqlash va dinamiklik koeffitsientini hisoblash kabi masalalar yoritilgan.
- Ko'priklarni zilzilabardoshligini kuchaytirish usullari: Ushbu bo'limda ko'priklarning mavjud seysmoizolyasiyalash tizimlari tahlili, maxsus seysmohimoyalash tizimlari, dempfirlovchi qurilmalar, tebranishlarni dinamik so'ndirgichlari hamda seysmoizolyatsiyaning temir yo'l ko'priklari ekspluatatsiyasiga ta'siri kabi masalalar ko'rib chiqilgan.
- Ko'priklarni ko'p pog'onali loyihalashning asosiy tamoyillari: Bu bo'limda ko'p pog'onali loyihalashning asosiy tamoyillari, jumladan, ikki pog'onali loyihalash, ko'p pog'onali yondashuv, oraliq tayanchlarni zilzilabardoshlikka hisoblash, yuklanishlar va ta'sirlar, sayoz joylashgan poydevorlardagi oraliq tayanchlarning dinamik hisoblash sxemalari va seysmik kuchlanishlarni aniqlash kabi masalalar yoritilgan.
- Ko'prik oraliq tayanchlarining sayoz joylashgan poydevorli asoslarini zilzilabardoshlikka hisoblash: Ushbu bo'limda ko'prik va yo'l o'tkazgich tayanchlari hisobiy sxemalari, ularga tushadigan yuklanishlar va ta'sirlar, sayoz joylashgan poydevorlardagi oraliq tayanchlarning dinamik hisoblash sxemalari, seysmik kuchlanishlarni aniqlash va dinamiklik koeffitsientini hisoblash kabi masalalar batafsil yoritilgan.
- Zilzilabardosh inshootlarni loyihalash tamoyillari: Bu bo'limda seysmik kuchlar, inshootlar joylashishini aniqlash, zilzilabardosh inshootlarni loyihalashning umumiy tamoyillari, jumladan, konstruksiyalar og'irligini kamaytirish, massalar markazini va bikirlik markazini bir-biriga to'g'ri kelishi, tavsiyalarni amalga oshirish kabi masalalar ko'rib chiqilgan.
- Yuqori tezlik magistrallarida ko'priklarning zilzilabardoshligini ta'minlashga doir asosiy talablar va choralar: Ushbu bo'limda yuqori tezlik magistrallaridagi ko'priklarning zilzilabardoshligini ta'minlashga doir umumiy qoidalar, tezyurar va yuqori tezlik liniyalaridagi temir yo'l ko'priklari zilzilabardoshligini ta'minlashning o'ziga xos xususiyatlari hamda bu boradagi talablar va choralar batafsil bayon etilgan.
- Glossariy (izohli lug'at): Kitobda ishlatilgan muhim atamalar va tushunchalarning izohli lug'ati berilgan.