Нитрозонафтоллар асосидаги иммобилланган органик реагентлар ёрдамида атроф-муҳит объектларида баъзи оғир металларни сорбционфотометрик аниқлаш
Ushbu avtoreferat O'zbekiston Milliy universiteti va Toshkent kimyo-texnologiya instituti tomonidan tayyorlangan ilmiy ishning qisqacha mazmunini ochib beradi. Unda atrof-muhit ob'ektlarida mavjud bo'lgan og'ir metallarni, xususan, kobalt, mis va temirni aniqlash uchun yangi, samarali va tezkor usullarni ishlab chiqishga bag'ishlangan tadqiqotlar haqida ma'lumot berilgan. Tadqiqotda nitrozoalfollar asosida yaratilgan immobilizatsiyalangan organik reagentlardan foydalanilgan. Ishning ilmiy yangiligi, amaliy ahamiyati, usullarining o'ziga xos jihatlari va olingan natijalar atroflicha yoritilgan.
Asosiy mavzular
- Tadqiqotning dolzarbligi va zarurati: Dunyoda sanoat rivojlanishi va texnologiyalarning taraqqiyoti natijasida atrof-muhitga inson omilining ta'siri kuchayib bormoqda. Og'ir metallar bilan ifloslanish va ularni aniqlash ekologik muammolarning yechimini topishda muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotda ushbu muammolarni hal etishga qaratilgan yangi usullarni ishlab chiqish zarurligi ta'kidlanadi.
- Tadqiqotning maqsadi va vazifalari: Asosiy maqsad – nitrozoalfollar asosidagi immobilizatsiyalangan organik reagentlar yordamida atrof-muhit ob'ektlarida kobalt, mis va temir ionlarini aniqlash uchun tezkor, sezgir va sohali sorbsion-spektrofotometrik usullar ishlab chiqish. Vazifalariga esa yangi organik reagentlarni sintez qilish, ularni immobilizatsiyalash sharoitlarini optimallashtirish va turli tabiatdagi obyektlarda qo'llash kiradi.
- Tadqiqot obyekti va predmeti: Tadqiqot obyekti sifatida atrof-muhit obyektlari, biologik va sanoat materiallari, tabiiy va oqindi suvlarning standart namunalari va qotishmalar olindi. Tadqiqot predmeti esa atrof-muhit ob'ektlarini ifloslantiruvchi og'ir va zaharli metallardan kobalt, mis va temir ionlari hamda ularning birikmalari hisoblanadi.
- Tadqiqotning ilmiy yangiligi va amaliy ahamiyati: Ilmiy yangiligi – immobilizatsiyalangan nitrozoalfollarning funktsional-faol guruhlarining joylashishiga bog'liq holda analitik tavsiflarining aniqlanishi. Amaliy ahamiyati esa ishlab chiqilgan usullarning sanoat korxonalari va tabiiy obyektlarda og'ir metallarni aniqlashda qo'llanilishi.
- Tadqiqot natijalarining tasdiqlanishi va joriy etilishi: Olingan natijalarning ishonchliligini ta'minlash uchun qo'shimcha ma'lumotlar kiritish, «kiritildi-topildi» usullari, standart namunalardan foydalanish kabi usullar qo'llanilgan. Ishlab chiqilgan usullarning sanoat korxonalari va davlat organlari tomonidan qo'llanilayotganligi haqida ma'lumotlar berilgan.