Language economy as a linguistic novelty factor

Ushbu maqola lug'atshunoslikdagi eng murakkab va tortishuvli muammolardan biri hisoblanadigan qisqartmalarga bag'ishlangan. Globalizatsiya va ingliz tilining dunyo bo'ylab tarqalishi davrida qisqartmalar jamiyatning barcha jabhalariga kirib bormoqda va bu ularning tilshunoslar e'tiborini tortayotganligini ko'rsatadi. Maqolada "splinter" (qismlar) deb ataluvchi so'z yaratish usuli, ularning hosil bo'lishi va qo'llanishi, jumladan "mini-", "maxi-", "Euro-", "gate", "napper", "omat", "eteria", "scape" kabi qismlar orqali yuzaga kelgan yangi so'zlar haqida batafsil ma'lumot berilgan. Shuningdek, maqolada "Watergate" hodisasi misolida "gate" qismining ishlatilishi, oddiy, o'zlashma, qo'shma va qo'shma-o'zlashma so'zlar tuzilishi hamda ularning ingliz tilidagi strukturasi haqida ham so'z yuritiladi. So'zlarni qisqartirish hodisasi nafaqat yozma nutqda, balki og'zaki muloqotda ham mavjudligi, qisqartirishning lingvistik va ekstralingvistik sabablari, jumladan ritm talabi va chet tillardan olingan so'zlarning assimilyatsiyasi natijasida yuzaga kelishi tushuntiriladi.

Asosiy mavzular

Qisqartmalar va so'z yaratish: Maqolada lug'atshunoslikdagi murakkab muammolardan biri sanalgan qisqartmalar va ularning ingliz tilidagi o'rni tahlil qilinadi. So'z yaratishdagi "splinter" usuli, ya'ni so'zning bir qismini olib, shu asosda yangi so'zlar hosil qilish (masalan, "mini-", "maxi-", "Euro-" kabi) keng yoritiladi. Turli sohalarda qisqartmalarning qo'llanilishi va ularning o'ziga xos xususiyatlari misollar bilan ko'rsatiladi.
Watergate hodisasi va "gate" qismining qo'llanilishi: Maqolada 1970-yillardagi "Watergate" siyosiy mojarosi misolida "gate" qismining (so'zning boshlang'ich qismining qisqartmasi) boshqa so'zlarga qo'shilib, yangi ma'noli so'zlar hosil qilishi (masalan, "Irangate", "Westlandgate") tushuntiriladi. Bu qismlar ko'pincha shaxs nomlari yoki janjal bilan bog'liq joy nomlariga qo'shilishi ta'kidlanadi.
Ingliz tilida so'z tuzilishi va turlari: Maqolada ingliz tilidagi so'zlarning tuzilishi va turlari haqida ma'lumot beriladi. Oddiy, o'zlashma, qo'shma va qo'shma-o'zlashma so'zlar, ularning ildizlari va qo'shimchalari bilan bog'liq jihatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, so'z kesimlari (stems) va ularning lug'aviy hamda grammatik ma'nolari ham qisqacha izohlanadi.
So'zlarni qisqartirish sabablari va turlari: So'zlarni qisqartirish hodisasining lingvistik va ekstralingvistik sabablari, ya'ni hayotdagi o'zgarishlar, ritm talabi, boshqa tillardan olingan so'zlarning assimilyatsiyasi kabi omillar tushuntiriladi. Qisqartmalar, akronimlar, bosh harflar va aralash so'zlar kabi qisqartirishning turli shakllari mavjudligi qayd etiladi.