Ихтисослаштирилган автотранспортларни карьер шароитида ишлашини ҳисобга олган ҳолда, шиналарининг юришини меъёрлаш услубини яратиш
Ushbu dissertatsiya ishlanmalari texnika fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun tayyorlangan avtoreferatdir. Unda Umidbek Boltayevich Yusupovning "Ixtisoslashtirilgan avtotransportlarni kar'yer sharoitida ishlashini hisobga olgan holda, shinalarining yuriishini me'yorlash uslubini yaratish" mavzusidagi tadqiqot ishi bayon etilgan. Tadqiqotda kar'yer sharoitida ishlaydigan ixtisoslashtirilgan avtotransport vositalari (MAN, ISUZU, KrAZ kabi) shinalarining yuriish masofasini me'yorlash uslubini ishlab chiqish va shinalarning yedkilanishiga chidamliligini baholash asosiy maqsad qilib olingan. Tadqiqotda turli yo'l sharoitlari va tog' jinslarining qattiklik darajasi hisobga olinib, shinalar resursini me'yorlashning yangi universal uslubi taklif etilgan. Natijada, ushbu uslubdan foydalanish orqali shinalar resursini me'yorlash 20% ga oshirilishi mumkinligi, shuningdek, yillik iqtisodiy samaradorlik 1,4 mlrd so'mga yetishi mumkinligi ko'rsatilgan.
Asosiy mavzular
- Kirish: Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi, uning maqsadi va vazifalari, obyekti va predmeti, tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining ustuvor yo'nalishlariga mosligi, ilmiy yangiligi, amaliy ahamiyati, natijalarning amaliyotga joriy etilishi va dissertatsiya tuzilishi haqida qisqacha ma'lumot berilgan.
- 1-bob. "Avtotransport vositalari shinalari yuriishini me'yorlash va yedkilishiga bardoshliligi bo'yicha mavjud tadqiqotlarning tahlili": Shina yedkilishining asosiy turlari (yestlalish, dumalash, abraziv) tahlil qilingan. Kar'yer sharoitida yedkilishning aralash mexanizmi kuzatilgan. Shina yedkilishiga ta'sir etuvchi omillar (yo'l qoplamasi, ishqalanish koeffitsiyenti, tezlik, shina qattiqligi va boshqalar) ko'rib chiqilgan. Kar'yer yo'llarining qattiklik darajasini hisobga olgan holda shina resursini me'yorlash uslubini takomillashtirish zaruriyati asoslangan.
- 2-bob. "Ixtisoslashtirilgan transport vositalarining kar'yer sharoitida ishlashini hisobga olib, shinalarining yedkilishga bardoshliligi bo'yicha tadqiqot qilish": Kar'yer yo'llarining qattiqlik darajasi va holati tahlil qilingan. Turli sharoitlarda shinalarning yedkilish dinamikasi o'rganilgan. Eksperimental tadqiqotlar o'tkazilib, shinalarning yedkilishiga ta'sir etuvchi omillar aniqlangan. M.M.Protod'yakonov shkalasi bo'yicha tog' jinslarining qattiqlik koeffitsiyentlari va shinalar yuriish masofasini tuzatish koeffitsiyentlari aniqlangan.
- 3-bob. "Shinalar yuriishini me'yorlash bo'yicha tavsiyalar ishlab chiqish": Olingan natijalarga asoslanib, shinalarning yuriish masofasini me'yorlashning universal uslubi ishlab chiqilgan. Ushbu uslub kar'yer sharoitida ishlaydigan turli toifadagi yo'llarda foydalaniladigan avtotransport vositalarining shinalari uchun qo'llaniladi. Tadqiqot natijalari asosida "Olmaliq KMK" uchun "Avtotransport vositalarining shinalarini me'yorlash va ulardan foydalanish qoidalari" qo'llanmasi ishlab chiqilgan.
- Xulosa: Dissertatsiya natijalariga ko'ra, shinalar narxi va resursining cheklanganligi, kar'yer sharoitida ularning yedkilishi dolzarb muammo ekanligi ta'kidlangan. Tadqiqot natijalari asosida ishlab chiqilgan uslublar va tavsiyalar shinalar resursini oshirishga va xarajatlarni kamaytirishga yordam berishi ko'rsatilgan. Tadqiqot natijalarining iqtisodiy samaradorligi ham keltirilgan.