G.hirsutum L. турига мансуб ғўза навларининг F1 ва F2 дурагайларида «тола сифати» белгисининг ирсийланиши ва ўзгарувчанлиги

Ushbu dissertatsiya jahon paxtachilik fanida va O‘zbekistonda paxta genetikasi, seleksiyasi va urug‘chiligi sohasida olib borilayotgan ilmiy-amaliy tadqiqotlar natijalariga bag'ishlangan. Tadqiqotda G.hirsutum L. turiga mansub g'o'za navlarining F1 va F2 duragaylarida tola sifati belgilari, xususan, mikroner, tola uzilishi, tola uzunligi, bir hilligi va boshqa muhim xo'jalik belgilari irsiylanishi va o‘zgaruvchanligi tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari asosida tola sifati yuqori bo'lgan navlarni yaratish va O‘zbekiston paxtachiligi uchun muhim bo‘lgan yangi AN-130 navini ishlab chiqarishga joriy etish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar berilgan.

Asosiy mavzular

• G.hirsutum L. turiga mansub g'o'za navlarining F1 va F2 duragaylarida 'tola sifati' belgisining irsiylanishi va o'zgaruvchanligi: Ushbu mavzu doirasida G.hirsutum L. turiga mansub g'o'za navlarining F1 va F2 avlodlarida tola sifati (mikroner, tola uzilishi, tola uzunligi, bir hilligi) irsiylanishi va o‘zgaruvchanligi genetik-statistik usullardan foydalangan holda o‘rganilgan. Tadqiqotda mikroner, tola uzunligi va boshqa belgilarda genotip-o‘rtacha o‘zgaruvchanlik, irsiylanish xususiyatlari aniqlangan.
• G'o'za navlarining texnologik va xo'jalik belgilari bo'yicha tadqiqotlar: Tadqiqotda paxta tolasining texnologik xususiyatlari (mikroner, tola uzunligi, tola bir xilligi, uzilish kuchi) va xo'jalik belgilari (paxta hosildorligi, bir palladagi paxta vazni) o'rganilgan. Ayniqsa, AN-130 navining boshqa navlar bilan qiyosiy tahlili va uning afzalliklari ko'rsatib berilgan.
• Ota-ona shakllari va F1-F2 duragaylarida genetik nazorat: Ushbu qismda ota-ona shakllarining genetikasi va ularning F1 va F2 avlodlaridagi belgilarni irsiylashiga ta'siri o‘rganilgan. Yadro va sitoplazmatik genlarning tola sifatini belgilashdagi roli haqida ma'lumot berilgan.