XIX аср охири - XX аср биринчи чорагида Бухорода босмахоначилик, нашриёт ва матбуот иши
Ushbu dissertatsiya Buxoro amirligi va Buxoro Xalq Sovet Respublikasi (BXSR) davrida XIX asr oxiri - XX asr birinchi choragida bosmaxona, nashriyot va matbuot ishlarining rivojlanishi, ularning ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotdagi o'rni hamda ta'siri haqida ilmiy-amaliy tadqiqotdir. Unda o'sha davrdagi matbuot organlarining faoliyati, ularning ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va madaniy hayotga ta'siri chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqotda mahalliy matbuotning shakllanishi, xorijiy matbuotning ta'siri, davriy nashrlarning ijtimoiy-madaniy o'rni kabi masalalar yoritilgan. Shuningdek, Buxoroda davlat va xususiy bosmaxonalarning tashkil topishi, ularning faoliyati, muammolari va yutuqlari ham ko'rsatib o'tilgan. Zamonaviy o'zbek milliy matbuotining asoslari, uning rivojlanish bosqichlari va ahamiyati ham o'rganilgan. Tadqiqot natijalarida ushbu davr matbuotining boy merosini o'rganish va targ'ib qilish bo'yicha ilmiy-nazariy xulosalar va amaliy tavsiyalar berilgan.
Asosiy mavzular
- Buxoroda bosmaxona va nashriyot ishlarining tashkil topishi: XIX asrning oxiri - XX asr boshlarida Buxoro amirligida xususiy va davlat bosmaxonalari tashkil topishi, ularning faoliyati va bu jarayonga ta'sir ko'rsatgan omillar tahlil qilingan. Xususan, Mulla Ahmad, Xoja Azimboy va Leo Levining bosmaxonalari hamda ularda diniy, falsafiy va ta'limga oid asarlarning nashr etilishi haqida ma'lumot berilgan.
- Buxoroda matbuotning rivojlanishi va ijtimoiy-siyosiy hayotdagi o'rni: XX asr boshlarida Buxoroga xorijiy matbuotning kirib kelishi va uning mahalliy matbuotga ta'siri o'rganilgan. 'Buxoroi Sharif' va 'Turon' gazetalarining tashkil topishi, ularning ijtimoiy-siyosiy, ma'naviy va madaniy hayotni yoritishdagi roli hamda ta'siri aniqlangan.
- Buxoro Xalq Sovet Respublikasi (BXSR) davrida matbuot: 1920-1925 yillarda BXSRda milliy matbuotning shakllanishi, 'Buxoro axbori' va 'Ozod Buxoro' kabi gazetalar faoliyati, ularning ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotdagi o'rni tahlil qilingan. Bu davrda bosmaxona va nashriyot idoralarining faoliyati va ularni rivojlantirish bo'yicha qabul qilingan chora-tadbirlar ko'rsatib o'tilgan.
- Tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati: Dissertatsiya natijalarining ilm-fan taraqqiyoti va ta'lim tizimini rivojlantirishdagi o'rni, shuningdek, O'zbekistonda matbuot tarixini o'rganishga qo'shgan hissasi bayon qilingan. Tadqiqot natijalari asosida kelajakda amalga oshirilishi mumkin bo'lgan amaliy tavsiyalar berilgan.