“Kategoriyalashtirilgan so’zlarning ma’nolarini q`ollab-quvvatlovchi elektron lug`at”

Ushbu dissertatsiya magistr akademik darajasini olish uchun yozilgan bo'lib, O'zbekiston Respublikasi Oliy va O'rta Maxsus Ta'lim Vazirligi Buxoro Davlat Universitetining Magistratura bo'limi tomonidan tasdiqlangan Ibragimov Samandar Iskandar o'g'li tomonidan "KATEGORIYALASHTIRILGAN SO'ZLARNING MA'NOLARINI QO'LLAB-QUVVATLOVCHI ELEKTRON LUG'AT" mavzusida yozilgan. Ushbu ishda 5A130202 – Amaliy matematika va axborot texnologiyalari yo'nalishi bo'yicha tadqiqot olib borilgan. Dissertatsiyada so'z tahlili, JSP texnologiyasi, elektron lug'at yaratish, MySQL ma'lumotlar bazasi va JDBC kabi mavzular chuqur o'rganilgan. Xususan, elektron lug'atni yaratish jarayonlari, jumladan, dastur spetsifikatsiyasi, loyihasi va amalga oshirilishi batafsil yoritilgan. Shuningdek, JSP texnologiyasi va uning afzalliklari, xususan, web ilovalarni yaratishdagi o'rni ham atroflicha ko'rib chiqilgan. MySQL ma'lumotlar bazasi bilan Java dasturlash tilini bog'lash va SQL tilida ma'lumotlar bilan ishlash usullari ham tushuntirilgan.

Asosiy mavzular

Kirish: Kompyuter texnologiyalarining rivojlanishi va ularning inson hayotidagi o'rni, tilning boyishi va so'z yasalishi bilan bog'liq lingvistik jarayonlar tahlil qilingan. Uzbek tilida so'z yasalishi bo'yicha lug'at tuzilmagani ta'kidlangan.
I bob. So'z tahlili borasida umumiy tushunchalar: Kompyuter lingvistikasiga kirish va morfologik lug'atlar tushunchalari berilgan. Tabiiy tilni kompyuterda qayta ishlashning ahamiyati, EHM va sun'iy intellektning bu sohadagi roli, shuningdek, tilni o'rganishning yangi yondashuvlari va kompyuterli lingvistikaning asosiy masalasi tilga olingan.
II bob. JSP texnologiyasi: JSP (JavaServer Pages) texnologiyasi va uni qo'llab-quvvatlovchi muhitlar (IDE'lar) haqida ma'lumot berilgan. JSP texnologiyasining ASP va PHP kabi boshqa texnologiyalardan afzalliklari tahlil qilingan. JSP senariy elementlari (ifoda, skriptlet, deklaratsiya) va ularning ishlash mexanizmlari, shuningdek, page direktivasining turli atributlari (contentType, isThreadSafe, session, buffer, autoflash, extends, info, errorPage, isErrorPage, language) batafsil ko'rib chiqilgan.
III bob. Elektron lug'atni yaratish: Elektron lug'atning nomi, qisqacha tavsifi, maqsadi va asosiy ssenariylari (foydalanuvchilar ro'yxatdan o'tishi, lug'atni ko'rish, boyitish va so'zlarni tahlil qilish) keltirilgan. Dastur loyihasi va ER modeli (asosiy va qo'shimcha jadvallar) tavsiflangan. Foydalanuvchi ro'yxatdan o'tish va tizimga kirish interfeyslari, shuningdek, yangi fe'l qo'shish va so'zlarni leksik-semantik tahlil qilish sahifalari ko'rsatilgan.
3.3 Amalga oshirish: Lug'atni yaratish jarayonida foydalanilgan texnologiyalar va kodlar (HTML, CSS, JavaScript, Java, JSP, MySQL) keltirilgan. Xususan, Ajax so'rovlari yordamida so'zni tahlil qilish va natijalarni ko'rsatish mexanizmi, shuningdek, foydalanuvchi ro'yxatdan o'tish jarayoni va ma'lumotlarni bazaga saqlash kodi batafsil yoritilgan.
Xulosa: Dissertatsiya davomida erishilgan natijalar sanab o'tilgan. HTML dasturlash tili, dinamik saytlar yaratish texnologiyalari, web texnologiyalari, ma'lumotlar bazasi boshqarish tizimlari, JSP va MySQL tizimlari tahlil qilingan. Foydalanuvchilar uchun o'zbekcha ma'lumot berish, JSP va MySQL o'rtasida aloqa o'rnatish hamda fe'lning leksik-semantik tahlilini biladigan tizim yaratishga erishilgan.
Foydalanilgan manbalar va adabiyotlar ro'yxati: Dissertatsiya yozilishida foydalanilgan kitoblar, uslubiy qo'llanmalar va internet manzilari keltirilgan.