Марказий Осиё миниатюра санъатининг романтик ва эстетик хусусиятлари
Ushbu avtoreferat O'zbekiston Milliy universiteti huzuridagi Ilmiy darajalar beruvchi kengash DSc.03/30.12.2019.F.01.05 raqamli Ilmiy kengashida Usmonova Laylo Raxmatullaevna tomonidan falsafa fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasiga tayyorlangan. Asosiy maqsad O'rta Osiyo miniatyura san'atining romantik va estetik xususiyatlarini tadqiq qilishdan iborat. Dissertatsiyada ushbu san'atning tarixiy ildizlari, rivojlanish bosqichlari, jumladan, G'arbdagi eng qadimgi san'at markazlarining ta'sirini, Sharq miniatyura maktablarining rivojlanishiga oid ma'lumotlar, shuningdek, Xitoy, Yaponiya, Hindiston va boshqa mamlakatlarning miniatyura maktablarining rivojlanishiga ta'sir ko'rsatgan omillar, O'rta Osiyo miniatyura maktablarining o'ziga xos xususiyatlari, G'erat, Samarqand, Buxoro va Toshkent maktablarining o'ziga xos xususiyatlari, ularning milliy o'ziga xosligini aks ettiruvchi boy me'moriy va badiiy uslublari, shuningdek, bu maktablarning san'at ijodiyotida o'ziga xos o'rni ochib berilgan. Asosiy urg'u sharq miniatyura uslubini shakllantirgan falsafiy qarashlar, jumladan, ma'naviyat, estetikaga oid qadriyatlar va ularning rivojlanishiga bag'ishlangan. Ushbu avtoreferatda O'rta Osiyo miniatyura san'atining umuminsoniy estetik qadriyatlar tizimidagi o'rni hamda san'at taraqqiyoti, qadriyatlarning shakllanishida va rivojlanishida uning rolini ochib beradi.
Asosiy mavzular
- O'rta Osiyo miniatyura san'atining rivojlanish bosqichlari va maktablari: Dissertatsiyada O'rta Osiyo miniatyura maktablarining shakllanishi va rivojlanishi, jumladan, G'erat, Samarqand, Buxoro va Toshkent maktablarining o'ziga xos xususiyatlari, milliy o'ziga xosligini aks ettiruvchi boy me'moriy va badiiy uslublari tadqiq qilingan. Sharq miniatyurasi uslubini shakllantirgan falsafiy qarashlar, jumladan, ma'naviyat, estetikaga oid qadriyatlar va ularning rivojlanishiga bag'ishlangan. Jumladan, X.Qaramatovning fikricha, G'erat maktabi miniatyurasi realistik yo'nalishdagi san'at bo'lib, unda tabiatning boy manzaralari va me'moriy binolar tasviri mayda ishlanadi.
- O'rta Osiyo miniatyura san'atining romantik va estetik xususiyatlari: Ushbu tadqiqotda O'rta Osiyo miniatyura san'atining romantik va estetik xususiyatlari tahlil qilingan. Jumladan, sharq miniatyurasi uslubini shakllantirgan falsafiy qarashlar, ma'naviyat, estetikaga oid qadriyatlar va ularning rivojlanishiga bag'ishlangan. Shorq miniatyurasi sharqona romantizmning nafis xususiyatlarini o'zida mujassam etgan hamda samimiylik va she'riyat, rang-baranglik va hissiyotlilik (hissiyotlilik), ramziylik va tasavvur, shuningdek, estetik idealning barqarorligi, uslub va did tuyg'usining teranligini ifodalagan. Yana bir jihati shundaki, miniatyura san'ati sharq mamlakatlari madaniyatida asosida shakllangan va ma'lum qonun-qoidalar asosida rivojlangan.