Ер қатламлари ҳолатини оптик-толали ўлчов тизимлари асосида мониторинг қилиш усулларини ишлаб чиқиш
Ushbu avtoreferat 'Yer qatlamlari holatini optik-to'lali o'lchov tizimlari asosida monitoring qilish usullarini ishlab chiqish' mavzusidagi texnika fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasini qamrab oladi. Unda ko'chki jarayonlarini aniqlash, monitoring qilish va bashoratlash uchun optik-to'lali texnologiyalar asosida yangi usullar, algoritmlar va qurilmalar ishlab chiqish masalasi yoritilgan. Tadqiqotda optik-to'lali sensorlar yordamida yer qatlamlarining holatini real vaqt rejimida kuzatish, ma'lumotlarni qayta ishlash va ogohlantirish tizimlarini yaratish ko'zda tutilgan. Tadqiqot natijalari ko'chki jarayonlarini aniqlash vaqtini qisqartirish, tizim samaradorligini oshirishga qaratilgan.
Asosiy mavzular
- Tadqiqotning dolzarbligi va zaruriyati: Jahonda ko'chki jarayonlari ko'p sonli insonlar hayotiga xavf solayotganligi sababli, ularni monitoring qilish va bashoratlash tizimlarini ishlab chiqish muhim ahamiyat kasb etadi. Xorijiy mamlakatlarda bu borada keng qamrovli tadqiqotlar olib borilmoqda. Tadqiqotda optik-to'lali texnologiyalar asosida yangi usullar va qurilmalar taklif etilgan.
- Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Ko'chki havfini aniqlash va monitoring qilish tizimida optik-to'lali o'lchov tizimlaridan foydalanish usullari takomillashtirilgan. Havfli ekzogen geologik sharoitlarning o'zgarishida ko'chki faolligi hududini aniqlash va ularning rivojlanishini bashoratlash tizimining samaradorligini oshiruvchi qurilma algoritmi ishlab chiqilgan. Shuningdek, favqulodda vaziyatlarda aholini ogohlantirish tizimini takomillashtirishga qaratilgan tadqiqotlar amalga oshirilgan.
- Tadqiqotning amaliy natijalari: GSM orqali boshqarish imkoniyatiga ega, optik-to'lali sensorlar va tuproq namligi sensorlari asosida yer qatlamlari holatini monitoring qilish/kuzatish qurilmasining dasturiy ta'minoti ishlab chiqildi. Ko'chki jarayonlarini monitoring qilish qurilmasidan olingan ma'lumotlarni saqlovchi, qayta ishlovchi va namoyish qiluvchi server dasturiy ta'minoti ishlab chiqildi. Optik-to'lali o'lchov tizimlariga asoslangan yer qatlamlari holatini monitoring qilish uchun dasturiy-apparat majmuasi ishlab chiqildi.
- Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi: Ishlab chiqilgan usullar va qurilmalar Mudofaa vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi tizimlarida hamda UNICON.UZ DUKda joriy etilgan. Bu esa ko'chki jarayonlarini aniqlash vaqtini 5-7 marta qisqartirishga va tizim samaradorligini 10-20% ga oshirishga imkon bergan.