Fuqarolik sud ishlarini yuritishning protsessual muammolari
Ushbu avtoreferat DSc.07/30.12.2019.Yu.22.01 ilmiy darajalar beruvchi kengash tomonidan Toshkent davlat yuridik universiteti huzuridagi Xabibullayev Davlatjon Yulchiboyevichning "FUQAROLIK SUD ISHLARINI YURITISHNING PROTSESSUAL MUAMMOLARI" mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasiga bag'ishlangan. Unda fuqarolik sud ishlarini yuritishning dolzarb muammolari, ilmiy-nazariy asoslari, xorijiy tajribalar, qonunchilikni takomillashtirish bo'yicha takliflar va amaliy natijalar atroflicha tahlil qilingan. Dissertatsiya fuqarolik protsessual huquqining rivojlanishiga, sud amaliyotining samaradorligini oshirishga va fuqarolarning sudga bo'lgan ishonchini mustahkamlashga qaratilgan ilmiy-nazariy va amaliy ahamiyatga ega.
Asosiy mavzular
- Fuqarolik sud ishlarini yuritishning protsessual muammolarining ilmiy-nazariy asoslari: Dissertatsiyaning birinchi bobida fuqarolik sud ishlarini yuritish tushunchasi, vazifalari, turlari va bosqichlari ilmiy-nazariy tahlil qilingan. Unda Procedural fairness va Procedural-justice doktrinalari tahlil etilib, fuqarolik protsessual huquqining prinsiplariga ilmiy ta'rif ishlab chiqilgan. Shuningdek, ochik odil sudlov (Open justice) va sudning oshkoraligi tamoyillari, taraflarning teng huquqliligi va tortishuvchilik printsiplari ham o'rganilgan.
- Fuqarolik sud ishlarini yuritish prinsiplarini takomillashtirish masalalari: Ikkinchi bobda fuqarolik sud ishlarini yuritish prinsiplarining umumiy tavsifi, tasnifi, turlari va ularni amalga oshirish borasidagi muammolar tahlil qilingan. Bunda huquqiy aniqlik prinsipi, erkin huquq (dispozitivlik) prinsipi, protsessual huquqlarni suiiste'mol qilishning oldini olish bo'yicha takliflar ilgari surilgan.
- Fuqarolik sud ishlarini yuritish ishtirokchilari va ularning huquqiy maqomi bilan bog'liq muammolar: Uchinchi bobda fuqarolik sud ishlarini yuritish ishtirokchilari, ularning protsessual huquqiy holati, odil sudlovni amalga oshirishga ko'maklashuvchi shaxslarning vazifalari hamda sudning, prokurorning, advokatning, sud majlisi kotibining maqomi tahlil qilingan. Uchinchi shaxslar, taraf tushunchasi, jamoaviy da'vo kabi masalalarga oid ilmiy-nazariy qarashlar ko'rib chiqilgan.
- Fuqarolik sud ishlarini yuritishning ayrim protsessual institutlarini takomillashtirish istiqbollari: To'rtinchi bobda da'vo, alohida tartibda, buyruq tartibida ish yuritishdagi protsessual muammolar, fuqarolik sud ishlarini yuritishni raqamlashtirish istiqbollari, sun'iy intellektni joriy etish kabi masalalar o'rganilgan. Shuningdek, fuqarolik protsessual qonunchilikka "bir guruh shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish" (Class action) to'g'risidagi yangi bobni kiritish bo'yicha takliflar ilgari surilgan.