Турли суғориш технологияларида сувда эрувчан ўғитларни қўллашнинг ғўза ҳосилдорлигига таъсири (Самарқанд вилоятининг суғориладиган ўтлоқи бўз тупроқлари шароитида)

Ushbu dissertatsiya O'zbekistonning sug'oriladigan och tush tuproqlarida, ayniqsa Samarqand viloyati sharoitida, turli sug'orish texnologiyalari va suvda eriydigan mineral o'g'itlardan foydalanishning paxta hosildorligiga ta'sirini ilmiy asoslashga bag'ishlangan. Tadqiqotda tomchilab sug'orish va suvda eriydigan o'g'itlarni qo'llashning afzalliklari, suvni tejash va hosildorlikni oshirish bo'yicha muhim natijalar keltirilgan. Jumladan, suvda eriydigan o'g'itlarning paxta sifatiga va rivojlanishiga ta'siri, iqtisodiy samaradorlik hamda suvdan foydalanish samaradorligini oshirish bo'yicha tavsiyalar berilgan.

Asosiy mavzular

Kirish: Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi, uning O'zbekiston qishlog' xo'jaligi uchun ahamiyati, muammoning o'rganilganlik darajasi, tadqiqotning maqsadi, vazifalari, obyekti va predmeti, ilmiy yangiligi va amaliy ahamiyati yoritilgan.
O'zbekiston va xorijiy mamlakatlarda sug'orish texnologiyalari va mineral o'g'itlar bo'yicha tadqiqotlar: Dissertatsiya birinchi qismida O'zbekiston va xorijda paxta yetishtirishda tomchilab sug'orish va mineral o'g'itlardan foydalanish bo'yicha olib borilgan ilmiy tadqiqotlar taqqoslanadi. Tomchilab sug'orish texnologiyasining rivojlanishi, uning afzalliklari va hozirgi kunda dunyoda va O'zbekistonda qo'llanilishi haqida ma'lumotlar berilgan.
Tadqiqot o'tkazish sharoitlari va uslublari: Ushbu bo'limda tadqiqot o'tkazilgan hududning (Samarqand viloyati) tuproq-iqlim sharoiti, tajriba o'tkazish uslubiyotlari, tajriba tizimi, ishlatilgan mineral o'g'itlar va ularning me'yorlari hamda tajribada qo'llanilgan agrotexnik tadbirlar haqida batafsil ma'lumot berilgan.
Sug'orish texnologiyalari va mineral o'g'itlarining tuproq agrofizikaviy va agrokimyoviy xususiyatlariga ta'siri: Dissertatsiyaning uchinchi qismida turli sug'orish texnologiyalari va mineral o'g'itlardan foydalanishning tuproqning hajmiy massasi, suv o'tkazuvchanligi, gumus va ozuqa moddalari tarkibiga ta'siri o'rganilgan. Tomchilab sug'orish tuproqning zichlanishini kamaytirishi va suv o'tkazuvchanligini yaxshi saqlashi aniqlangan.
Paxtani sug'orish rejimi va suv sarfi: To'rtinchi bobda paxtani sug'orish jarayoni, sug'orish muddatlari, me'yorlari, suv sarfi va suvdan foydalanish samaradorligi bo'yicha batafsil ma'lumotlar berilgan. Tomchilab sug'orishda sug'orish suvlari 45,2-49,1% tejalishi isbotlangan.
Suvda eriydigan o'g'itlarning paxta rivojlanishi, hosildorligi va tolasi sifatiga ta'siri: Beshinchi bobda turli sug'orish texnologiyalarida suvda eriydigan o'g'itlarni qo'llashning paxtaning o'sishi, rivojlanishi, ko'saklarning ochilishi, paxta va uniň tolasi sifatiga ta'siri o'rganilgan. Eng yuqori hosildorlik tomchilab sug'orish va suvda eriydigan o'g'itlar qo'llanilganda olingan.
Iqtisodiy samaradorlik va ishlab chiqarish tajribalari: Oltinchi bobda turli sug'orish texnologiyalari va suvda eriydigan o'g'itlarni qo'llashning iqtisodiy samaradorligi, xususan, suv va energiya tejash, ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish hamda yuqori sifatli paxta hosili olish bo'yicha natijalar va tavsiyalar keltirilgan.
Xulosalar: Dissertatsiyada olingan asosiy ilmiy va amaliy natijalar umumlashtirilib, O'zbekiston sharoitida paxtachilikni rivojlantirish bo'yicha aniq xulosalar va tavsiyalar berilgan.