Agrar va ijtimoiy sohalar samaradorligini oshirishda tog' yaylovlaridan foydalanish tizimini takomillashtirish (Toshkent viloyati misolida)
Ushbu dissertatsiya ishi O'zbekistonda tog' yaylovlaridan samarali foydalanish tizimini takomillashtirish, ya'ni masofadan zondlash texnologiyalarini qo'llash orqali yaylovlarni monitoring qilish usullarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etishga bag'ishlangan. Tadqiqotda yaylov yerlarining holati, iqlim va tuproq sharoitlari, o'simliklar qoplami kabi omillar tahlil qilinib, ularni yaxshilash bo'yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar berilgan. Iqtisodiy samaradorlikni oshirish maqsadida zamonaviy GIS va masofadan zondlash texnologiyalaridan foydalanish yo'llari ko'rsatilgan.
Asosiy mavzular
- Tog' yaylovlaridan foydalanish tizimini takomillashtirish: Ushbu mavzu doirasida tog' yaylovlaridan foydalanishning hozirgi holati, muammolari va ularni bartaraf etish bo'yicha ilmiy-amaliy ishlar, jumladan, O'zbekiston Respublikasi qishloq xo'jaligini rivojlantirish strategiyasidagi o'rni, mavjud qonunchilik va me'yoriy-huquqiy hujjatlar tahlil qilinadi. Yaylovlardan foydalanishni samarali tashkil etish va ularni boshqarish usullari, jumladan, monitoring tizimini takomillashtirish masalalari ko'rib chiqiladi.
- Masofadan zondlash texnologiyalaridan foydalanish: Ushbu mavzu tog' yaylovlarining holatini baholash va monitoring qilishda masofadan zondlash ma'lumotlaridan foydalanishning ilmiy-texnik asoslarini o'rganadi. Landsat-8, Sentinel-2 kabi kosmik apparatlardan olingan ma'lumotlar, NDVI, LST kabi ko'rsatkichlar tahlili asosida yaylov yerlarining o'zgarish dinamikasini aniqlash va baholash usullari o'rgatiladi. ArcGIS, ArcMap, ModelBuilder kabi GIS dasturlaridan foydalanish mexanizmlari ko'rsatiladi.
- Yaylov monitoringini avtomatlashtirish va iqtisodiy samaradorlik: Ushbu mavzu tog' yaylov yerlarini monitoring qilishni avtomatlashtirish, ya'ni avtomatik tizimlarni ishlab chiqish va joriy etish hamda bu jarayonlarning iqtisodiy samaradorligini baholashga qaratilgan. Tadqiqotda an'anaviy va masofadan zondlash usullari bo'yicha xarajatlar solishtirilib, masofadan zondlash usulining iqtisodiy samaradorligi yuqoriligi asoslanadi.