Legirlangan yuqori haroratli o‘tao‘tkazuvchan kupratlarning normal va o‘tao‘tkazuvchan holatlaridagi g‘ayrioddiy termodinamik xususiyatlarining miqdoriy nazariyasi

Ushbu dissertatsiya "Legirlangan yuqori haroratli o'tao'tkazuvchan kupratlarning normal va o'tao'tkazuvchan holatlaridagi g'ayrioddiy termodinamik xususiyatlarining miqdoriy nazariyasi" mavzusida bo'lib, unda yuqori haroratli o'tao'tkazgichlarning o'ziga xos xususiyatlari, xususan, normal va o'tao'tkazuvchan holatlaridagi termodinamik xususiyatlari nazariy jihatdan tadqiq qilingan. Tadqiqotda LEGIRLANGAN YUQORI HARORATLI OʻTAOʻTKAZUVCHAN KUPRATLARNING NORMAL VA OʻTAOʻTKAZUVCHAN HOLATLARIDAGI GʻAYRIODDIY TERMODINAMIK XUSUSIYATLARINING MIQDORIY NAZARIYASI o'rganilgan.

Asosiy mavzular

Tadqiqotning dolzarbligi va zarurati: Yuqori haroratli o'tao'tkazgichlarning (YHO'O') normal va o'tao'tkazuvchan holatlaridagi termodinamik va boshqa bog'liq xususiyatlarini o'rganish zamonaviy kondensirlangan holatlar fizikasining muhim yo'nalishlaridan biri hisoblanadi. Tadqiqotda ushbu materiallarning noodatiy mexanizmlarini tushuntirishda yetarli aniqlik yo'qligi va bu masalalarni hal etish dolzarb vazifa ekanligi ta'kidlangan.
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalar taraqqiyotining ustuvor yo'nalishlariga mosligi: Dissertatsiya ishi respublika fan va texnologiyalari rivojlantirishning II. “Energiya, energiya tejash va muqobil energiya manbalari” ustuvor yo'nalishlariga muvofiq bajarilgan.
Tadqiqotning maqsadi: Kam va optimal legirlangan YHO‘Oʻ-kupratlarining normal va oʻtaoʻtkazuvchan holatlaridagi g'ayrioddiy termodinamik va boshqa bog'liq xususiyatlarining miqdoriy nazariyasini ishlab chiqish.
Tadqiqot vazifalari: Legirlangan YHO‘Oʻ-kupratlarda bipolyaronlar va kichik (polaron) Kuper juftlari uchun Boze-Eynshteyn kondensatsiyasi (BEK) haroratiga tashqi bosim (kuchlanish) va bozonlararo oʻzarota'sirning ta'sirini oʻrganish; YHO'O'-kupratlarning normal holatidagi g'ayrioddiy termodinamik xususiyatlarini adekvat tasvirlaydigan miqdoriy nazariyani rivojlantirish; YHO'O'-kupratlarning normal holatidagi termodinamik parametrlarni (elektron issiqlik sig'imi va entropiya) hisoblash; YHO'O'-kupratlarning normal holatidagi elektron issiqlik sig'imi va entropiyasining g'ayrioddiy xususiyatlari tabiatini va kelib chiqishini aniqlash; YHO'O'-kupratlarning normal holatidagi termodinamik parametrlarning haroratga bog'liqliklarini mavjud eksperimental natijalar bilan taqqoslash; YHO'O'-kupratlarning oʻtaoʻtkazuvchan holatidagi termodinamik va boshqa bog'liq xususiyatlarini adekvat tasvirlaydigan miqdoriy nazariyani rivojlantirish; legirlangan YHO‘Oʻ-kupratlardagi oʻtaoʻtkazuvchan kichik Kuper juftlarining past haroratlarda (T<<Tc) va To ga yaqin haroratlardagi issiqlik sigʻimi va entropiyasi uchun analitik ifodalarni olish; haroratga bog'liq holda YHO‘Oʻ-kupratlarning oʻtaoʻtkazuvchan holatidagi termodinamik parametrlarni hisoblash va Te dan past haroratlarda ushbu materiallarning termodinamik xususiyatlaridagi g'ayrioddiy xatti-harakatlarni, ayniqsa, Te yaqinida turli YHO‘Oʻ-materiallarining λ-simon issiqlik sig'imi anomaliyalariga urg'u berib, tahlil qilish; YHO'O'-kupratlarning yuqori kritik magnit maydonining haroratga bog'liqligini Hc2(T) va yangi oʻtaoʻtkazuvchan parametr tartibini Asc(T) hisoblash; YHO'O'-kupratlarda Te dan past boʻlgan ba'zi bir xarakteristik haroratda Hc2(T) va Asc(T) da kink-simon xususiyatlar mavjudligini isbotlash hamda Te yaqinida YHO'O'-kupratlarda eksperimental kuzatiladigan Hc2(T) va Asc(T) dagi kink-simon xususiyatlarni izohlash.
Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Legirlangan YHO'O'-kupratlarning oʻtaoʻtkazuvchan holatidagi g'ayrioddiy termodinamik va boshqa bog'liq xususiyatlarini toʻgʻri tasvirlaydigan miqdoriy nazariyasi ishlab chiqilgan va ulardagi kichik Kuper juftliklardan tashkil topgan oʻtaoquvchan (oʻtaoʻtkazuvchi) Boze-gazining issiqlik sig'imi va entropiyasi uchun analitik ifodalar past haroratlar T<Tc da va Tc ga yaqin haroratlarda olingan; legirlangan YHO‘Oʻ-kupratlarining oʻtaoʻtkazuvchan holatidagi termodinamik parametrlarning xarakterli haroratga bog'liqligi aniqlanib, Tc dan past haroratlardagi eksperimental ravishda kuzatilgan g'ayrioddiy termodinamik xususiyatlari, xususan, issiqlik sig'imining λ-simon g'ayrioddiyliklari izohlangan; ilk bor Ginzburg-Landau fenomenologik nazariyasi va 3D Boze-suyuqlik oʻtaoʻtkazuvchanlikning mikroskopik nazariyasidan foydalangan holda, II turdagi bozon (kuprat)li oʻtaoʻtkazgichilarining termodinamik kritik magnit maydoni H(T) va yuqori kritik magnit maydoni He2(T) uchun yangi ifodalar olinga; YHO'O'-kupratlarining termodinamik magnit maydoni H(T), yuqori kritik magnit maydoni He2(T) va yangi oʻtaoʻtkazuvchanlik tartib parametri Asc(T) ning xarakterli haroratga bog'liqligi aniqlanib, YHO‘Oʻ-kupratlarida Hc(T), He2(T) va Asc(T) yaqinida kink-simon xususiyatlar mavjud bo'lishi mumkinligi isbotlandi.
Tadqiqotning amaliy natijalari: YHO'O'-kupratlarning normal holatidagi (Tc yaqinida) termodinamik xususiyatlarining g'ayrioddiy xususiyatlarini hamda ushbu materiallarning oʻtaoʻtkazuvchan holatidagi g'ayrioddiy termodinamik va boshqa bog'liq xususiyatlarini tushuntirish uchun noodatiy Fermi-suyuqlik modeli va oʻtaoquvchan Boze-suyuqlik modeli doirasida yangi nazariy yondashuvlar ishlab chiqilgan. YHO'O'-kupratlarning termodinamik va boshqa parametrlarini ifodalovchi yangi formulalar keltirilgan va Tc dan yuqori haroratda elektron fazaviy oʻtish, Tc yaqinida λ-simon oʻtaoʻtkazuvchan fazaviy oʻtish, shuningdek, Tc dan past haroratda Hc2(T) va Asc(T) dagi kink-simon xususiyatlar izohlangan.