Ген-модификацияланган маҳсулотнинг организмга таъсири ва тиббий - биологик хавфсизлигини баҳолаш асослари
Ushbu kitobda gen-modifikatsiyalangan (GM) mahsulotlarning inson organizmiga ta'siri va ularning tibbiy-biologik xavfsizligini baholash asoslari, shuningdek, GM mahsulotlarining inson salomatligiga ta'sirini o'rganish bo'yicha tadqiqotlar, jumladan, sitogenetik, biokimyoviy, gematologik va mikrobiologik tadqiqotlar natijalari keng yoritilgan.
Asosiy mavzular
- GM mahsulotlarining inson salomatligiga ta'siri va tibbiy-biologik xavfsizligini baholash asoslari: Kitobning birinchi qismida GM mahsulotlarining qanday oziq-ovqat xavfsizligi standartlariga javob berishi, ularning genetik o'zgarishlari, mutagen va kanserogen ta'sirlari, shuningdek, immunitet tizimi va ovqat hazm qilish tizimidagi o'zgarishlar hamda biologik markerlardan foydalanish usullari haqida ma'lumot berilgan.
- GM mahsulotlarining laboratoriya hayvonlari jigar, taloq va oshqozon osti bezining morfologik va biokimyoviy ko'rsatkichlariga ta'sirini o'rganish va baholash: Ikkinchi qismda GM-soyaning laboratoriya hayvonlari (oq kalamushlar) jigar, taloq va oshqozon osti bezining morfologik, biokimyoviy va gematologik ko'rsatkichlariga ta'sirini o'rganish natijalari keltirilgan. Tadqiqotlar GM-soyaning hayvonlarning jigarida diffuz distrofik o'zgarishlar, yog'li degeneratsiya, giperplaziya va boshqa patologik o'zgarishlarga olib kelishi mumkinligini ko'rsatgan.
- GM mahsulotlarning mikrobiologik ko'rsatkichlariga ta'siri: Uchinchi qismda GM-soyaning yo'g'on ichak mikroflorasiga ta'siri o'rganilgan. Tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, GM-soya iste'mol qilgan kalamushlarda bifidobacterium va lactobacillus kabi foydali bakteriyalarning kamayishi, enterobacter va proteus kabi shartli-patogen mikroorganizmlarning ko'payishi kuzatilgan, bu esa yo'g'on ichakda disbakterioz rivojlanishiga olib kelgan.
- GM mahsulotlarning genetik o'zgarishlar va mutageneziga ta'siri: To'rtinchi qismda GM-soyaning sitogenetik o'zgarishlarga ta'siri o'rganilgan. Tadqiqotlar GM-soya iste'mol qilgan kalamushlar suyak ko'magida xromosomalar ko'chishi, pulsverizatsiya va boshqa patologik o'zgarishlarga olib kelishi mumkinligini aniqlagan.
- Xulosa va tavsiyalar: Yakuniy qismda tadqiqot natijalari asosida GM mahsulotlarining xavfsizligini baholash bo'yicha amaliy tavsiyalar va xulosalar keltirilgan.