I.Yusupov poeziyasida qushlar obrazi

Ushbu dissertatsiya O'zbekiston Respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasida ro'yxatga olingan. Tadqiqot Nukus davlat pedagogika institutida bajarilgan. Dissertatsiya mavzusi I.Yusupov she'riyatida qushlar obrazi mavzusiga bag'ishlangan. Tadqiqotning maqsadi I.Yusupov ijodida lirik qahramon, xususan, qushlar obrazining yaratilishidagi badiiy mahorat va ijodiy oʻziga xoslik belgilarini aniqlashdan iborat. Tadqiqotning obyekti sifatida I.Yusupovning bir qancha she'rlari va poemalari tanlangan. Tadqiqotning predmeti I.Yusupov ijodida qushlar obrazining yaratilishi hamda ularda shoirning badiiy mahorati va individual uslubini aniqlashdan iborat. Tadqiqot jarayonida tarixiy-madaniy, tarixiy-qiyosiy, biografik, psixologik va analitik tahlil usullaridan foydalanildi. Tadqiqot natijalarining ilmiy va amaliy ahamiyati adabiyotshunoslik ilmida lirik qahramon obrazi, lirik subyekt, lirik obyekt, badiiy detal hamda tasviriy vositalar haqidagi ilmiy tushunchalarni, qarashlarni yanada takomillashtirishga xizmat qiladi. Tadqiqot natijalarining amaliy ahamiyati shundaki, ulardan oliy ta'lim tizimida oʻqitilayotgan “Adabiyot nazariyasi”, “Adabiyotshunoslik asoslari”, “XX asr qoraqalpoq adabiyoti tarixi”, “Mustaqillik davri qoraqalpoq adabiyoti” kabi fanlar oʻqitishda ma'ruza va amaliy mashgʻulot darslarini yangi materiallar bilan boyitadi. Shuningdek, tadqiqot materiallaridan mutaxassislik fanlaridan maxsus kurslar tashkil etish, oʻrta maxsus ta'lim muassasalari, umumiy oʻrta ta'lim maktablari uchun darsliklar yaratishda foydalanish mumkin.

Asosiy mavzular

I.Yusupov lirikasida qushlar obrazi: I.Yusupov she'riyatida qushlar obrazi lirik obyekt va ramziy obraz sifatida tadqiq qilingan. Shoir ijodida qushlar obrazining badiiy detal va metaforik obraz sifatida qoʻllanilishi tahlil qilingan. Jumladan, "Qoʻngʻir gʻoz", "Turnalar", "Qaldirgʻoch" kabi she'rlarda qushlar obrazining oʻziga xosliklari, ularning lirika mazmunini ochib berishdagi oʻrni aniqlangan.
Qoraqalpoq adabiyotida qushlar obrazi evolyutsiyasi: Ushbu bobda qadimiy turkiy va sharq adabiyotida, shuningdek, qoraqalpoq og'zaki va yozma adabiyotida qushlar obrazining yasalish xususiyatlari, uning rivojlanish bosqichlari, jumladan, folklor, dostonlar va klassik she'riyatdagi o'rni tahlil qilingan. Jumladan, Semurg', Feniks, bulbul, to'ti, tovus, burgut kabi qushlarning obrazlari o'rganilgan.
I.Yusupov ijodida obrazli tasvirlash usullari: Ma'lumki, shoir ijodida obraz yaratishning turli usullari, jumladan, metafora, allegoriya, ramziy tasvir usullaridan foydalangan. Ushbu bobda shoirning "Bulbul uyasi", "Sovet", "Tuyaqush" kabi asarlarida ushbu usullarning qo'llanilishi, ularning badiiy-estetik xususiyatlari o'rganilgan.