Atrof-muhit obyektlaridan naftalin asosidagi yangi organik reagentlar bilan ayrim og‘ir va zaharli metall ionlarini spektrofotometrik aniqlash usullarini ishlab chiqish
Ushbu avtoreferat, Todjiyev Jamoliddin Nasiriddinovichning "Atrof-muhit obyektlaridan naftalin asosidagi yangi organik reagentlar bilan ayrim ogʻir va zaharli metall ionlarini spektrofotometrik aniqlash usullarini ishlab chiqish" mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasi asosida tayyorlangan. Dissertatsiyada atrof-muhit obyektlarida ogʻir va zaharli metall (OZM) ionlarini aniqlash uchun naftalin asosidagi yangi organik reagentlardan foydalanib, samarali, aniq va iqtisodiy jihatdan maqbul spektrofotometrik usullar ishlab chiqilgan. Ushbu usullar tuproq, suv, sanoat chiqindilari, oziq-ovqat va boshqa atrof-muhit obyektlaridagi metallar kontsentratsiyasini aniqlashda qoʻllaniladi. Tadqiqot natijasida Oʻzbekiston Respublikasi sanoat korxonalari va hududlaridagi tuproq hamda suv obyektlarining ekologik holati oʻrganilgan va olingan natijalar asosida xulosa va tavsiyalar berilgan.
Asosiy mavzular
- Kirish: Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi, zarurati va dunyo hamda respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining ustuvor yoʻnalishlariga mosligi, shuningdek, mavzuning xorijiy ilmiy-tadqiqotlar sharhi, muammoning oʻrganilganlik darajasi, ishning ilmiy yangiligi va amaliy natijalari bayon etilgan.
- Tadqiqotning dolzarbligi va zarurati: Dunyoda texnologiyalarning rivojlanishi natijasida atrof-muhit obyektlarida ogʻir va zaharli metall (OZM) ionlarining konsentratsiyasi ortishi inson salomatligiga salbiy ta'sir koʻrsatmoqda. Shu sababli, OZM ionlarini muntazam nazorat qilish va aniqlash usullarini yaratish dolzarb ahamiyat kasb etadi.
- Tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati: Ishlab chiqilgan yangi ekologik xavfsiz, selektiv spektrofotometrik uslublar atrof-muhit obyektlaridan Fe(III), Co(II), Ni(II), Cu(II), Zn, Hg(II) ionlarini aniqlashni ta'minlaydi. Ushbu usullar sanoat chiqindilari, tabiiy suvlar, tuproqlar va oqova suvlarning monitoringida qoʻllanilib, ekologik muammolarni hal qilishga yordam beradi.
- Tadqiqotning xulosalari: Naftalin asosidagi yangi organik reagentlar bilan Fe(III), Co(II), Ni(II), Cu(II), Zn va Hg(II) ionlarini aniqlashning optimal sharoitlari aniqlangan. Ishlab chiqilgan uslublar turli xil obyektlar va murakkab aralashmalarda metall ionlarini aniqlashda yuqori sezgirlik, aniqlik va selektivlikni ta'minlaydi. Tadqiqot natijalari asosida ishlab chiqarish obyektlarida monitoring olib borildi va ekologik holat boʻyicha xulosalar berildi.