SARS-CoV-2 virusiga qarshi rekombinant oqsil vaksina yaratish
Ushbu dissertatsiya mavzusi COVID-19 pandemiyasiga qarshi kurashishda muhim ahamiyat kasb etuvchi rekombinant oqsil vaksina yaratishga bag'ishlangan. Tadqiqotda SARS-CoV-2 virusiga qarshi samarali va xavfsiz vaksina ishlab chiqish borasidagi jahon tajribasi va O'zbekiston Respublikasidagi mavjud ishlar tahlil qilinib, yangi avlod vaksinalarini yaratish bo'yicha ilmiy-amaliy ishlar olib borilgan. Xususan, CHO hujayralarida SARS-CoV-2 virusining dimer RBD oqsilini ekspressiyalash, uni tozalash va ushbu asosda RENOVAC nomli rekombinant oqsil vaksina nomzodini ishlab chiqish va uning preklinik xavfsizligi hamda immunogenligini baholashga qaratilgan tadqiqotlar amalga oshirilgan. Tadqiqot natijalari vaksinaning samaradorligi va xavfsizligini tasdiqlagan hamda kelajakda shu kabi viruslarga qarshi vaksinalarni ishlab chiqish uchun muhim asos bo'lib xizmat qiladi.
Asosiy mavzular
- Vaksinani yaratish texnologiyasi: Tadqiqotda CHO hujayralaridan foydalanib, SARS-CoV-2 virusining dimer RBD oqsilini ekspressiyalash va tozalash jarayonlari, shu jumladan, suyuqlik xromatografiya usullari batafsil o'rganilgan. Ushbu jarayonlar natijasida yuqori tozalikka ega (99%) rekombinant oqsil olingan va RENOVAC vaksina nomzodi ishlab chiqilgan.
- Preklinik tadqiqotlar va xavfsizlik baholash: Ishlab chiqilgan RENOVAC vaksinasining xavfsizligi Sprague Dawley sichqonlarida tekshirildi. Katta dozalarda ham toksikologik nojo'ya ta'sirlar aniqlanmagan (NOAEL 25 µg/doza), bu esa vaksinaning xavfsizligini tasdiqlaydi.
- Immunogenlik va immun javobni o'rganish: Balb/c sichqonlarida o'tkazilgan tadqiqotlarda RENOVAC vaksinasi yuqori immunogenlik potensialini ko'rsatgan. 10 µg doza ham sezilarli miqdorda anti-RBD va virusni neytrallovchi antitanachalarni hosil qilgan va bu javob uzoq muddat saqlanib qolgan. Tadqiqotda vaksinaning CD4+ T-hujayralari va B-hujayralarini faollashtirish orqali gumoral va hujayraviy immunitetni shakllantirish mexanizmi ham aniqlangan.