O‘zbekistondagi qirg‘izlarning an’anaviy turmush tarzi va madaniyati (XIX asr oxiri – XX asr boshlari)

Ushbu dissertatsiya avtoreferati O‘zbekistondagi qirg‘izlarning an’anaviy turmush tarzi va madaniyatini, xususan XIX asr oxiri – XX asr boshlaridagi davrni, ilmiy-amaliy jihatdan tahlil qiladi. Unda qirg‘iz etnonimining kelib chiqishi, etnik tarkibi, hududiy joylashuvi, an’anaviy xo‘jalik yuritish usullari, moddiy va ma’naviy madaniyatidagi etnik jihatlar, oilaviy urf-odatlar va marosimlar, shuningdek hunarmandchilik turlari atroflicha o‘rganilgan. Tadqiqot zamonaviy etnologiya fanida tan olingan yondashuv va usullardan foydalangan holda amalga oshirilgan bo‘lib, ilmiy yangiliklar, xulosalar va amaliy tavsiyalar ham o‘z ichiga oladi.

Asosiy mavzular

• Qirgʻiz etnonimining tarixiy-etimologik tahlili: Tadqiqotda "qirgʻiz" etnonimining kelib chiqishi qadimiy Xitoy solnomalari, oʻrta asr manbalari va sovet davri adabiyotlari asosida oʻrganilgan. Etnonimning etimologiyasi, jumladan, "qirq" (soʻz soni) va "iz" (koʻplik qoʻshimchasi) componentlaridan hosil boʻlganligi haqidagi turli nazariyalar keltirilgan va tahlil qilingan.
• Oʻzbekiston hududida qirgʻizlarning joylashuvi: Ushbu mavzu doirasida qirgʻizlarning Oʻzbekiston hududiga joylashuvi, ularning soni, hududiy taqsimoti va bu jarayonga ta’sir koʻrsatgan omillar, xususan, xoʻjalik yuritish usullari tahlil qilingan. Markaziy Osiyo xalqlari bilan etnosiyosiy munosabatlar, hududiy joylashuvning xoʻjalik yuritishga ta’siri ham koʻrib chiqilgan.
• Qirgʻizlarning an’anaviy turmush tarzi va madaniyati: Tadqiqotda qirgʻizlarning an’anaviy xoʻjaligi (chorvachilik va dehqonchilik), hunarmandchiligi, moddiy madaniyati (uy-joy, kiyim, ovqatlanish), oilaviy urf-odatlari, marosimlari, jumladan, oila qurish, bola tarbiyasi, dafn marosimlari kabi jihatlari oʻrganilgan. Qirgʻizlarning ijtimoiy-madaniy hayotida oʻtgan davr mobaynida roʻy bergan oʻzgarishlar va mahalliy aholi bilan oʻzaro ta’sirlarning ta’siri ham koʻrsatib oʻtilgan.