Сурункали юрак етишмовчилиги билан хасталанган беморларда буйраклар функцияси бузулишида эндотелий дисфункциясининг клиник-гуморал ва генетик аспектлари
Ushbu doktorlik dissertatsiyasi (DSc) "Surunkali yurak etishmovchiligi bilan xastalangan bemorlarda buyraklar funksiyasi buzilishida endoteliy disfunktsiyasining klinik-gumoral va genetik aspektlari" mavzusiga bag'ishlangan. Tadqiqotda surunkali yurak etishmovchiligi (SYuE) va buyraklar funksiyasi buzilishlari o'rtasidagi bog'liqlik, xususan, endoteliy disfunktsiyasining klinik, gumoral va genetik jihatlari chuqur o'rganilgan. Dissertatsiyada SYuE va buyrak disfunktsiyasining rivojlanishida NO-sintaza, endotelin, fon Villebrand omillari kabi genlarning polimorfizmi va ularning kasallik kechishidagi roli aniqlangan. Tadqiqot natijalari asosida buyraklar disfunktsiyasini erta tashxislash va prognozlash bo'yicha yangi usullar va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Ishda bemorlarni genetik xususiyatlarini hisobga olgan holda davolash va profilaktika choralarini takomillashtirishga alohida e'tibor qaratilgan.
Asosiy mavzular
- Surunkali yurak etishmovchiligi va buyrak disfunktsiyasi: Tadqiqotning asosiy mavzularidan biri bu surunkali yurak etishmovchiligi (SYuE) bilan xastalangan bemorlarda buyraklar funksiyasining buzilishi va uning kasallik kechishiga ta'siri hisoblanadi. SYuE va buyrak disfunktsiyasi o'rtasidagi murakkab o'zaro bog'liqlik, jumladan, endoteliy disfunktsiyasi tahlil qilingan.
- Endoteliy disfunktsiyasining klinik, gumoral va genetik aspektlari: Dissertatsiyada endoteliy disfunktsiyasining klinik ko'rinishlari, gumoral ko'rsatkichlari (NO-sintaza, endotelin, fon Villebrand omili va boshqalar) hamda genetik polimorfizmlar (NOS3, END1, VWF genlari) o'rganilgan. Ushbu omillarning buyrak disfunktsiyasi rivojlanishidagi va kasallik kechishidagi roli aniqlangan.
- Genetik markerlarning prognozistik roli: Tadqiqotda bir qator genetik markerlarning (NOS3 T-786C, Glu298Asp; END1 Lys198Asn; VWF rs1063857) surunkali yurak etishmovchiligi va buyrak disfunktsiyasi rivojlanishidagi proqnostik ahamiyati o'rganilgan. Ba'zi polimorfizmlarning kasallik og'irligini oshirishi yoki unga qarshi himoya qilishi mumkinligi aniqlangan.
- Buyrak disfunktsiyasini prognozlash va davolash usullari: Tadqiqot natijalari asosida buyraklar disfunktsiyasini erta tashxislash va prognozlash uchun yangi algoritm va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Bemorni genetik xususiyatlarini hisobga olgan holda individual davolash va profilaktika yondashuvlarini takomillashtirish bo'yicha takliflar berilgan.