Eksport uchun mo`ljallangan, sovutib saqlangan olma va o`rikning kimyoviy tarkibi hamda xavfsizligini tadqiq etish
Ushbu avtoreferat, Niyozova Shahlo Abdusaitovna tomonidan yozilgan
Asosiy mavzular
- Kirish: Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zaruriyati, uni amalga oshirishning asosiy maqsad va vazifalari, tadqiqot ob'ekti va predmeti, shuningdek, uning Respublika fan va texnologiyalarini rivojlantirish ustuvor yo'nalishlariga muvofiqligi asoslab berilgan. Tadqiqotning ilmiy yangiligi va amaliy ahamiyati, joriy etilishi, aprobatsiyasi, e'lon qilingan ishlari hamda dissertatsiya tuzilishi bo'yicha ma'lumotlar keltirilgan.
- Muammoning o'rganganlik darajasi: Meva-sabzavotlarni sovutib saqlash sharoitlarini aniqlash, ularni biotexnologik tadqiq qilish va qayta ishlashning samarali texnologiyalarini yaratish bo'yicha olib borilgan ilmiy tadqiqot ishlari, jumladan, xorijiy va mahalliy olimlar tomonidan bajarilgan ishlar tahlil qilingan.
- Tadqiqotning maqsadi: Eksportbop olma va oʻrik mevalarining kimyoviy tarkibi, oziqaviy qimmati va xavfsizligini tadqiq etish orqali sovutib saqlashning mevalar sifatini oshirish va saqlash muddatini uzaytirishga qaratilgan takomillashtirilgan texnologiyasini ishlab chiqish.
- Tadqiqot vazifalari: Sovutib saqlash uchun mos meva navlarini tanlash, mevalarning nafas olish jadalligi va suv yoʻqotilishini aniqlash, oziqaviy qiymatini, fenol birikmalarini va antioksidant faolligini, mikroflora faolligini oʻrganish, shok va kriogen muzlatish usullarini tadqiq etish, optimal saqlash sharoitlarini aniqlash va ishlanma iqtisodiy samaradorligini hisoblash.
- Tadqiqotning usullari: Standart fizik-kimyoviy, IQ-spektroskopik va molekular-genetik usullar, bioinformatik metodlar va matematik modellashtirishdan foydalanilgan. Mahsulotning xavfsizlik koʻrsatkichlari SanPiN № 0366-19 talablariga mosligi tekshirilgan.
- Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Olma va oʻrik mevalarining tekstura qattiqligi va zichligi aniqlangan. Olmani 0...-1°C haroratda 7-45 kun, oʻrikni esa -0,5...-1°C haroratda 7-35 kun saqlash samarasi isbotlangan. Bakteriyalar DNK siga mos praymerlar olingan. Saqlash davrida vitaminlar, flavonoidlar, fenol birikmalar va umumiy kislotalarning miqdori aniqlangan.
- Tadqiqotning amaliy natijalari: Eksport uchun moʻljallangan olma va oʻrik mevalarini an'anaviy sovutish, shok va kreogen muzlatish usullari bilan taqqoslangan. Sovutib saqlash va istemolchiga yetkazib berish tizimining takomillashtirilgan texnologiyasi ishlab chiqilgan.
- Xulosa: Eksport uchun moʻljallangan olma va oʻrik mevalarining tekstura qattiqligi va zichligi aniqlanib, Subhoniy oʻriki va Golden Delicious olmasi eksport uchun maqbul ekanligi asoslangan. Sovutib saqlash mevalarning sifatini va oziq-ovqat xavfsizligini ta'minlashda eng maqbul usul ekanligi isbotlangan. Olma mevasini 0...-1°C harorat va 90-95% nisbiy namlikda 7-45 kun, oʻrikni esa -0,5...-1°C harorat va 85-90% nisbiy namlikda 7-35 kun saqlash tavsiya etilgan. Ushbu usulni qo'llash natijasida iqtisodiy samaraga erishilgan.