Sarimsoqning serhosil va hosil sifati yuqori, tabiiy saqlashga yaroqli bo‘lgan navlarni yaratish
Ushbu tadqiqot Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi tomonidan 2022-2026 yillarda yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi doirasida belgilangan vazifalar asosida amalga oshirilgan. Tadqiqotda sarimsoqning serhosil va hosil sifati yuqori, tabiiy saqlashga yaroqli boʻlgan navlarini yaratish mavzusida olib borilgan ilmiy-tadqiqot ishlari natijalari asosida yangi mahalliy "Termiz-2020" navi yaratilgan va patentlangan. Ushbu navning Surxondaryo viloyati tuproq-iqlim sharoitiga mosligi, yuqori hosildorligi, yaxshi saqlashga yaroqliligi va iqtisodiy samaradorligi asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari asosida 2012-2015 yillarda sarimsoqning 21 ta nav namunasi o'rganilgan bo'lib, istiqbolli K-81 namunasi ajratib olingan. 2016-2018 yillarda K-81 namunasi qiyosiy Chidamli navi bilan taqqoslab tanlov sinovidan oʻtkazilgan va unga "Termiz 2020" deb nom berilgan. "Termiz 2020" navining qiyosiy Chidamli naviga nisbatan 120-130 kun koʻproq muddat saqlashga chidamli ekanligi aniqlangan. Shuningdek, yangi navning iqtisodiy samaradorligi ham koʻrsatib berilgan.
Asosiy mavzular
- Sarimsoqning kelib chiqishi, tarqalishi va ahamiyati: Sarimsoq Markaziy Osiyoning cho'l mintaqalaridan kelib chiqqan bo'lib, hozirda deyarli butun dunyoda keng tarqalgan. U qadimdan oziq-ovqat, dori-darmon va ziravor sifatida ishlatilib kelinadi. Kimyoviy tarkibi va dorivorlik xususiyatlari jihatidan ham sarimsoq o'simligi muhim ahamiyatga ega.
- Sarimsoqning yangi navlarini yaratish va tadqiq etish: Tadqiqotda sarimsoqning 21 ta nav namunalari oʻrganilib, istiqbolli K-81 namunasi ajratib olindi. K-81 namunasi asosida "Termiz 2020" yangi mahalliy navi yaratildi va patentlandi. Ushbu navning hosildorligi, sifatli piyozbosh hosil qilishi va uzoq muddat saqlashga yaroqliligi ilmiy asosda isbotlangan.
- "Termiz 2020" navining qiyosiy Chidamli naviga nisbatan ustunliklari: "Termiz 2020" navi qiyosiy Chidamli naviga nisbatan 120-130 kun koʻproq muddat saqlashga chidamliligi bilan farq qiladi. Shuningdek, ushbu nav yuqori hosildorlikka ega va iqtisodiy jihatdan samaradorligi yuqori.
- Yangi yaratilgan navning iqtisodiy samaradorligi: Tadqiqotda "Termiz 2020" navining yetishtirishning iqtisodiy samaradorligi ham koʻrsatib berilgan. Ushbu navni yetishtirish barcha xarajatlarni hisobga olgan holda yuqori sof daromad va rentabellikni ta'minlaydi.