Texnologiya darslarida o‘quvchilarning loyihalash va konstruktorlik kompetensiyalarini shakllantirish metodikasini takomillashtirish

Ushbu dissertatsiya avtoreferati Raxmatov A'zam Ashur o'g'li tomonidan "TEXNOLOGIYA DARSLARIDA OʻQUVCHILARNING LOYIHALASH VA KONSTRUKTORLIK KOMPETENSIYALARINI SHAKLLANTIRISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH" mavzusida tayyorlangan bo'lib, pedagogika fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi uchun taqdim etilgan. Avtoreferatda tadqiqotning dolzarbligi, uning maqsadi va vazifalari, tadqiqot obyekti va predmeti, ilmiy yangiligi, amaliy natijalari, ishonchliligi, nazariy va amaliy ahamiyati, tadqiqot natijalarining joriy qilinishi, aprobatsiyasi va e'lon qilingan ishlari hamda dissertatsiyaning tuzilishi va hajmi haqida ma'lumotlar berilgan. Tadqiqotning asosiy mazmuni uchta bobga bo'lingan bo'lib, unda o'quvchilarda loyihalash va konstruktorlik kompetensiyalarini shakllantirishning ilmiy-metodik asoslari, loyihalash va konstruktorlik kompetensiyalarini shakllantirish metodikasini takomillashtirish, hamda ushbu metodikaning samaradorligini tekshirish va baholash kabi masalalar atroflicha yoritilgan. Xulosa va tavsiyalar qismida esa tadqiqot natijalari asosida kelib chiqqan xulosalar va amaliy tavsiyalar keltirilgan.

Asosiy mavzular

• Tadqiqotning dolzarbligi va zarurati: Jahonda ta'lim muassasalarini tizimli tashkil qilish, innovatsion oʻzgarishlarni joriy etish, ijodkor shaxsni rivojlantirish zarurati va YUNESKOning Incheon Declaration and SDG Education 2030 Framework for Action konsepsiyasida loyihalash va konstruktorlik kompetensiyalarini shakllantirishning muhimligi ta'kidlanadi.
• Tadqiqotning maqsadi va vazifalari: Maqsad: texnologiya darslarida oʻquvchilarning loyihalash va konstruktorlik kompetensiyalarini shakllantirishning metodik tizimini takomillashtirish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqish. Vazifalar: 5K-modeli komponentlarini rivojlantirish, loyihalash va konstruktorlik koʻnikmalarini takomillashtirish, texnik ijodkorlik tayanch kompetensiyalarini mukammallashtirish, oʻquvchilarning texnologiya faniga oid kompetensiyalarini rivojlantirish samaradorligini aniqlashtirish.
• Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Loyihalash va konstruktorlik kompetensiyalarini shakllantirishning 5K-modeli komponentlari ishlab chiqilgan, amaliy va aniq fanlarning integrativ xossalarini takomillashtirishga doir taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan, texnik ijodkorlik tayanch kompetensiyalarini takomillashtirish, oʻquvchilarning texnologiya faniga oid kompetensiyalarini rivojlantirish samaradorligini aniqlashtirishga oid ilmiy yangiliklar kiritilgan.
• Tadqiqot natijalarining amaliy ahamiyati: Texnologiya darslarida oʻquvchilarning loyihalash va konstruktorlik kompetensiyalarini aniqlashning diagnostik vositalar tizimi ishlab chiqilgan, oʻquv qoʻllanmalar va mobil dastur nashr etilgan, loyihalash va konstruktorlik kompetensiyalarini takomillashtirish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
• Xulosalar: Oʻquvchilarda muhandislikka oid koʻnikmalarni shakllantirishda loyihalash va konstruktorlik kompetensiyalarini rivojlantirishning pedagogik-psixologik va metodik asoslari oʻrganilgan. Loyihalash va konstruktorlik kompetensiyalarini shakllantirish metodikasi takomillashtirilgan va uning samaradorligi matematik-statistik usullar bilan isbotlangan.
• Tavsiyalar: Loyihalash va konstruktorlik kompetensiyalarini rivojlantirishga yoʻnaltirilgan ta'lim texnologiyalaridan samarali foydalanish imkoniyatlarini beradigan pedagogik dasturiy vositalarni ishlab chiqish, elektron-informatsion texnologiyalardan foydalanish, mustaqil ishlarni tashkil qilish va amaliy ijodiy ishlashga qaratilgan metodlardan foydalanish tavsiya etilgan.