Global axborot makonida jamoatchilik fikrini manipulyatsiya qilishning ma’naviy-siyosiy texnologiyalari
Ushbu kitob Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirligi Toshkent davlat tibbiyot universiteti tomonidan nashr etilgan. Unda Bobur Tulkinovich Kuyiyevning „Global axborot makonida jamoatchilik fikrini manipulyatsiya qilishning maʼnaviy-siyosiy texnologiyalari“ nomli monografiyasi yoritilgan. Kitobda jamoatchilik fikrini manipulyatsiya qilishning siyosiy texnologiyalari, jumladan axborot urushi, dezinformatsiya, feyk yangiliklar, kiberpropaganda va bot tarmoqlari kabi manipulyativ usullar va ularning mexanizmlari chuqur tahlil qilingan. Shuningdek, global va milliy axborot kampaniyalari tahlil qilinib, axborot manipulyatsiyasining milliy xavfsizlik, ijtimoiy barqarorlik va davlat suverenitetiga tahdid sifatidagi jihatlari ochib berilgan. Kitobda jamiyatning axborot urushlariga qarshi immunitetini shakllantirish yoʻllari, media savodxonlikni rivojlantirish hamda axborot xavfsizligini taʼminlash boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Monografiya siyosatshunoslar, jurnalistlar, axborot xavfsizligi mutaxassislari va zamonaviy axborot jarayonlarini ilmiy asosda oʻrganishga qiziquvchi keng kitobxonlar uchun moʻljallangan.
Asosiy mavzular
- KIRISH: Jahonda internet va ijtimoiy tarmoqlar, sotsial media global axborot makonida maʼlumot olish va tarqatishning asosiy manbaiga aylanib borayotgan bugungi murakkab davrda siyosiy texnologiyalarni tatbiq qilgan holda, jamoatchilik fikrini manipulyatsiya qilish demokratik jarayonlar, siyosiy barqarorlik va milliy xavfsizlikka jiddiy tahdid solmoqda.
- I BOB. JAMOATCHILIK FIKRINI MANIPULYATSIYALASH SIYOSIY TEXNOLOGIYALARINI TADQIQ ETISHNING NAZARIY METODOLOGIK ASOSLARI: Mazkur bobda jamoatchilik fikrini manipulyatsiyalash fenomeni, uning nazariy-metodologik asoslari, jumladan siyosiy manipulyatsiya, axboriy sotsiopsixologik konsepsiyalar tahlil qilinadi. Siyosiy manipulyatsiya termini va uning mohiyati, shakllari, jumladan, vektor, ildizsimon va konvergent manipulyatsiya texnologiyalari hamda internet kommunikatsiyalarining roli keng koʻlamda oʻrganilgan.
- II BOB. INTERNET KOMMUNIKATSIYA MAKONIDA JAMOATCHILIK FIKRINI MANIPULYATSIYALASHNING SIYOSIY TEXNOLOGIYALARI: Ushbu bobda zamonaviy internet kommunikatsiyasining tuzilmasi va shakllanish bosqichlari, jumladan Web 1.0, Web 2.0 va Web 3.0 texnologiyalari tahlil qilingan. Internetda foydalanuvchilarning siyosiy faolligi va ijtimoiy tarmoqlarning roli, siyosiy manipulyatsiya texnologiyalarining tasnifi hamda ularning xususiyatlari chuqur oʻrganilgan. Jumladan, internet memlar, feyk akkauntlar, "dudlangan baliq" texnologiyasi, "miyani yuvish" texnologiyasi va boshqalar tahlil qilingan.
- III BOB. INTERNETGA XOS SIYOSIY KOMMUNIKATIV VA MANIPULYATIV XUSUSIYATLARNING EMPIRIK TAHLILI: Mazkur bobda internetning o‘zbek segmentida siyosiy faollikni namoyon qilish platformasi sifatida tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, respondentlarning jinsi, yoshi, ma’lumoti, siyosiy faolligi, siyosiy jarayonlarga qiziqish darajasi hamda axborot manbalariga ishonchi boʻyicha maʼlumotlar taqdim etilgan. Tadqiqotda internet va ijtimoiy tarmoqlarning siyosiy manipulyatsiya jarayonidagi roli alohida taʼkidlangan.
- XULOSA: Mazkur monografiya bob va paragraflarida amalga oshirilgan tahlillar natijalarini umumlashtirgan holda bir qator xulosalarga kelingan. Jumladan, jamoatchilik fikrini manipulyatsiya qilish jarayonining murakkabligi, uning ma’lumotlarga ommaviy tus berishi va psixologik bosim bilan tavsiflanishi, siyosiy imij va miflar yaratishda manipulyatsiya texnologiyalarining o‘rni, internet kommunikatsiyalarining siyosiy manipulyatsiyalashdagi roli va ahamiyati hamda ularning rivojlanish bosqichlari tahlil qilingan. Shuningdek, zamonaviy internet kommunikatsiyalarining siyosiy manipulyativ imkoniyatlari va ularga qarshi kurashish boʻyicha takliflar ishlab chiqilgan.