Qashqadaryo havzasi tog‘ va tog‘oldi landshaftlarida ekologik turizmni rivojlantirish istiqbollari

Ushbu dissertatsiya Qashqadaryo havzasining tog' va tog'oldi landshaftlarida ekologik turizmni rivojlantirish istiqbollarini tadqiq etadi. Tadqiqotda mintaqaning ekoturistik salohiyatini aniqlash, uni rivojlantirish yo'nalishlarini belgilash va yangi ekoturistik marshrutlarni ishlab chiqish asosiy maqsad qilib olingan. Tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati hamda uni joriy etish bo'yicha takliflar keltirilgan.

Asosiy mavzular

Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zarurati: Dunyoda ekologik turizmni rivojlantirishning muhimligi, BMTning barqaror rivojlanish konsepsiyasi, O'zbekiston Respublikasi Prezidentining tegishli farmon va qarorlari asosida turizm sohasini rivojlantirish bo'yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar.
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining ustuvor yo'nalishlariga mosligi: Tadqiqot ishi respublika fan va texnologiyalar rivojlanishining V. "Qishloq xoʻjaligi, biotexnologiya, ekologiya va atrof-muhit muhofazasi” va VIII. “Yer haqidagi fanlar" ustuvor yo'nalishlariga muvofiq holda bajarilganligi.
Muammoning oʻrganilganlik darajasi: Ekoturizmning ilmiy-nazariy masalalari bo'yicha xorijiy va MDH olimlarining tadqiqotlari, shuningdek, O'zbekistonda turizm masalalari bo'yicha tadqiqotlar qisqacha ko'rib chiqilgan va Qashqadaryo havzasi tog' va tog'oldi landshaftlarini ekoturizm obyekti sifatida tadqiq etilmaganligi ta'kidlangan.
Tadqiqotning maqsadi va vazifalari: Qashqadaryo havzasi tog' va togʻoldi landshaftlarini ekoturistik imkoniyatlari va istiqbollarini aniqlash. Vazifalar: landshaftlarni tavsiflash, ekoturizm obyekti sifatida foydalanish istiqbollarini aniqlash, ekoturistik rayonlar va marshrutlarni yaratish, samarali foydalanish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqish.
Tadqiqotning obyekti va predmeti: Obyekti: Qashqadaryo havzasi tog' va togʻoldi landshaftlari. Predmeti: tog' va togʻoldi landshaftlarining ekoturistik xususiyatlarini tadqiq etish va rivojlantirish istiqbollari.
Tadqiqotning usullari: Hududiy tahlil, kartografik, geografik taqqoslash, dala-tadqiqot, ekspeditsiya, statistik, miqdoriy koʻrsatkich usullaridan foydalanilgan.
Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Havzaning ekoturistik imkoniyatlari aniqlangan, «Qashqadaryo havzasi tog' va togʻoldi hududlarining ekoturistik rayonlari va ularga uyshtiriladigan marshrutlari» kartalari yaratilgan, daryo va soy havzalarining geografik imkoniyatlari asosida ekoturistik obyekt sifatida foydalanish yoʻnalishlari asoslangan, yangi ekoturistik marshrutlar taklif etilgan, tabiiy pitomniklar tashkil etish, mehmon uylari qurish yuzasidan taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Tadqiqotning amaliy natijalari: Barqaror tabiatga yoʻnaltirilgan turizm turlari aniqlashtirilgan, ekologik turizm obyektlariga yoʻnaltirilgan yangi marshrutlar ishlab chiqilgan, tabiiy va madaniy meros obe'ktlarini saqlash va sayyohlar oqimini tartibga solish yoʻnalishlari ochib berilgan, tabiiy muhofaza etiladigan hududlardagi ekoturizm obyektlaridan foydalanish imkoniyatlari ochib berilgan.
Tadqiqot natijalarining ishonchliligi: Natijalar Qashqadaryo viloyati Ekologiya, atrof-muhit va iqlim oʻzgarishi boshqarmasi ma'lumotlari va dala-kuzatuv ishlari asosida bajarilgan, ishlab chiqilgan mavzuli kartalar, xulosa, taklif va tavsiyalar amaliyotga joriy etilgan va vakolatli tuzilmalar tomonidan tasdiqlangan.
Tadqiqot natijalarining ilmiy va amaliy ahamiyati: Ilmiy ahamiyati dissertatsiyadagi ilmiy-nazariy xulosalar, umumgeografik obyekt boʻlgan geotizimlar geografik turistik nuqtayi nazardan tasniflash va uning tabiiy geografik jihatlari ochib berish asosida turizmni rivojlantirish chora-tadbirlarini ishlab chiqilganligi. Amaliy ahamiyati Qashqadaryo havzasi tog' va togʻoldi landshaftlarining ekoturistik imkoniyatlarini aniqlanganligi, suv havzalari va noyob landshaftlardan ekologik turizmda foydalanish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilganligi.
Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi: Ekoturistik imkoniyatlarni baholash mezonlari Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi huzuridagi Turizm qoʻmitasi amaliyotiga joriy etilgan, kartalar foydalanilgan, tabiiy muhofaza etiladigan hududlardagi ekoturizm obyektlaridan foydalanish boʻyicha baholashlar joriy etilgan, daryo va soy havzalaridan ekoturizm obyekti sifatida foydalanish yoʻnalishlari asoslangan, taklif va tavsiyalar joriy etilgan.
Tadqiqot natijalarining aprobatsiyasi: Jami 12 ta ilmiy maqola chop etilgan, jumladan 8 ta xalqaro va 4 ta respublika ilmiy-amaliy anjumanlarida muhokamadan oʻtkazilgan.
Dissertatsiyaning tuzilishi va hajmi: Tarkibi kirish, uchta bob, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar roʻyxatidan iborat. Hajmi 120 bet.
DISSERTATSIYANING ASOSIY MAZMUNI: Kirish qismida tadqiqotning dolzarbligi, maqsadi, vazifalari, obyekti, predmeti, ilmiy yangiligi, amaliy natijalari va tuzilishi bayon qilingan. Birinchi bobda ekologik turizmning nazariy-uslubiy asoslari, ikkinchi bobda Qashqadaryo havzasining ekoturistik kartalashtirilishi, uchinchi bobda esa ekoturizmni rivojlantirish istiqbollari va rayonlashtirilishi yoritilgan.
XULOSA: Tadqiqot natijasida Qashqadaryo havzasining ekoturistik imkoniyatlari yetarli ekanligi, dam olish va davolanish uchun sharoitlar mavjudligi, ekoturizmni rivojlantirish istiqbolli ekanligi, tabiiy, tarixiy va madaniy yodgorliklarga oid ma'lumotlar tahlil qilinganligi, havzaning ekoturistik rayonlashtirilganligi, ekoturistik salohiyati aniqlanganligi, Hisor tizmasining ekoturistik salohiyati, yoshlarni band qilish va hududni sayyohlar uchun ajoyib dam olish maskaniga aylantirish, marshrutlar kartasi tuzilganligi va kelajakda foydalanish boʻyicha tavsiyalar berilganligi qayd etilgan.