Tuproqqa ishlov berish mashinalari ishchi organlariga majburiy tebranishlar berish usulini ishlab chiqish
Ushbu dissertatsiya avtoreferati tuproqqa ishlov berish mashinalarining ishchi organlariga majburiy tebranishlar berish usulini ishlab chiqishga bag'ishlangan. Tadqiqotda yangi vibratsion chizel-kultivator konstruktsiyasi ishlab chiqilgan, uning kinematik va dinamik tahlillari amalga oshirilgan, shuningdek, tajriba-sinovlari o'tkazilgan. Natijada, yangi texnologiyadan foydalanish mehnat sarfini, yonilg'i sarfini va umumiy ekspluatatsiya harajatlarini kamaytirishi hamda ish samaradorligini oshirishi isbotlangan. Tadqiqot natijalari O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi "Intellektual mulk markazi" tomonidan foydali model uchun patent bilan tasdiqlangan.
Asosiy mavzular
- Tadqiqotning dolzarbligi va zarurati: Jahonda mashinasozlik sohasini rivojlantirish, zamonaviy texnika va texnologiyalarni takomillashtirish, yangi konstruktsiyalar yaratish hamda samarali texnik echimlarni asoslash, raqobatbardosh mahsulotlarni ishlab chiqarishni oshirish muhim vazifa hisoblanadi. Tuproqqa ishlov berish jarayonini modernizatsiyalash va uning samaradorligini oshirish maqsadida ishchi organlarga majburiy tebranish beradigan yangi avlod mexanizmlarni yaratish zarur.
- Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Ustunlarini oʻzaro bogʻlovchi balka markaziga oʻrnatilgan yoʻnalishli inertsion vibrator bilan jihozlangan va oʻz navbatida rezonans effektidan foydalanish imkonini beradigan vibratsion chizel-kultivatorning konstruksiyasi ishlab chiqilgan. Tuproqqa vibratsion ishlov beruvchi chizel-kultivator tebranuvchi mexanik tizim sifatida qaralib, uni strukturaviy va kinematik tadqiq qilish orqali ortiqcha bogʻlanishlarni, geometrik va kinematik parametrlarni aniqlash imkonini beradigan matematik ifodalar ishlab chiqilgan.
- Tadqiqotning amaliy natijalari: Majburiy tebranishlar berish orqali ishchi organlarning tuproqqa ta'sirini ortishi natijasida, tuproqni maydalanish jarayonini yaxshilaydigan va tuproqning strukturasini samaraliroq oʻzgartiradigan yangi konstruktsiya ishlab chiqilgan va parametrlarini hisoblashni ilmiy asoslari takomillashtirilgan. Majburiy tebranishlar yordamida tuproqqa ishlov beradigan agregat ishlab chiqilganligi natijasida agregatga yuklanadigan kuch va energiya sarfini kamaytirishga hamda kichik mexanik quvvat bilan ish unimining ortishiga erishilgan.
- Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi: Tuproqqa ishlov berish mashinalari ishchi organlariga majburiy tebranishlar berish usulini ishlab chiqish boʻyicha olingan ilmiy natijalar asosida: foydali model uchun patent olingan. Namangan viloyat Chust tumani "Xabibullo Abdullayev” fermer xoʻjaligida joriy etilgan. Natijada, tortishga qarshilik kuchini kamayishi, ish sifatini ortishi, yonilgʻi sarfini kamayishi hisobiga qishloq xoʻjaligi ekin maydonlarini tayyorlash uchun sarflanadigan xarajatlarni 9-10% gacha kamayishiga erishilgan.