Aleksandr Bekovich-Cherkasskiyning Xiva xonligiga harbiy yurishi tarixshunosligi (XVIII asr ikkinchi yarmi – XXI asr boshlari)

Ushbu dissertatsiya avtoreferati Aleksandr Bekovich-Cherkasskiyning Xiva xonligiga harbiy yurishi tarixshunosligini oʻrganadi. Unda XVIII asrdan XXI asr boshlarigacha boʻlgan davrda ushbu mavzu yuzasidan yaratilgan ilmiy adabiyotlar tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi Rossiya imperiyasi, Sovet davri va mustaqillik yillarida ushbu yurishga oid tarixshunoslikdagi yondashuvlar, qarashlar va ularning rivojlanishini oʻrganishdan iborat. Shuningdek, ushbu yurishning harbiy, siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy jihatlari, uning sabablari va oqibatlari ham tahlil etiladi. Xorijiy va oʻzbek tadqiqotchilarining ushbu mavzu yuzasidan bildirgan fikr-mulohazalari, yondashuvlari, ishlatilgan manbalari va ilmiy xulosalari yoritilgan.

Asosiy mavzular

Rossiya imperiyasi davri tarixshunosligida harbiy yurish: Ushbu bo'limda Rossiya imperiyasi davrida A. Bekovich-Cherkasskiy yurishi bo'yicha yaratilgan tadqiqotlar tahlil qilinadi. Tadqiqotlarda imperiya-ekspansionistik va orientalistik yondashuvlar ustunlik qilganligi, yurishning strategik ahamiyati va Markaziy Osiyoga kirib borishdagi roli haqida fikrlar bildirilgan.
Sovet davri tarixshunosligida harbiy yurish: Sovet davrida ushbu yurish tarixiga oid tadqiqotlarda tarixiy revizionizm ustunlik qilganligi, yurish harbiy ekspansiya emas, balki tinch "elchilik missiyasi" yoki "ilmiy ekspeditsiya" sifatida talqin qilinganligi ta'kidlanadi. Bu davrda mafkuraviy omillarning ta'siri kuchli bo'lgan.
Mustaqillik davri Oʻzbekiston tarixshunosligida harbiy yurish: Mustaqillik yillarida Oʻzbekiston tarixshunosligida oʻzbek davlatchiligi tarixi konsepsiyasiga asoslangan holda, yurish Rossiya bosqinchiligining boshlanishi va tashqi aralashuvga qarshilik koʻrsatish sifatida talqin etiladi. Yangi yondashuvlar va xulosalar shakllangan.
Zamonaviy xorijiy tarixshunoslikda harbiy yurish: Zamonaviy xorijiy tadqiqotlarda A. Bekovich-Cherkasskiy yurishi masalasiga tanqidiy-pozitivistik yondashuv ustunlik qiladi. Xiva manbalarini tadqiqotga jalb qilish zarurati va yurishning "Katta o'yin"ning debochasi sifatida ko'rib chiqilishi ta'kidlanadi.