Сапропель ва бентонит асосида коагулянт-флокулянтлар билан модификацияланган композит сорбентлар олиш ва уларни саноат оқова сувларини тозалашда қўллаш технологияларини ишлаб чиқиш
Ushbu dissertatsiya (DSc) tadqiqoti O'zbekiston hududida topilgan sapropel va bentonit minerallaridan foydalanib, ularni koagulyant-flokulyantlar bilan modifikatsiyalash orqali kompozit sorbentlar olish hamda ularni sanoat oqova suvlarini tozalashda qo'llash texnologiyalarini ishlab chiqishga bag'ishlangan. Tadqiqotda sapropel va bentonitning fizik-kimyoviy xususiyatlari, ularning sorbsion faolligi va modifikatsiyalash imkoniyatlari o'rganilgan. Natijada, ushbu materiallardan tayyorlangan kompozit sorbentlar sanoat oqova suvlarini samarali tozalashda qo'llanilishi isbotlangan. Shuningdek, tadqiqotda ushbu jarayonlarning optimal texnologik rejimlarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish bo'yicha tavsiyalar berilgan.
Asosiy mavzular
- Sorbentlarning olinishi va modifikatsiyasi: Tadqiqotda sapropel va bentonit asosida modifikatsiyalangan kompozit sorbentlar olish texnologiyalari ishlab chiqilgan. Bunda sapropelni mexanik maydalash va termik faollashtirish, shuningdek, bentonitni sulfat kislotasi va boshqa modifikatorlar (NaHSO3, poliakrilamid, alyuminiy sulfat) bilan faollashtirish usullari o'rganilgan.
- Sorbentlarning xususiyatlarini o'rganish: Kompozit sorbentlarning fizik-kimyoviy, termik va spektroskopik tahlillari amalga oshirilgan. Natijada, ularning tarkibi, tuzilishi, sorbsion faolligi va mexanik mustahkamligi aniqlangan.
- Oqova suvlarini tozalashda sorbentlarning qo'llanilishi: Tayyorlangan sorbentlarning sanoat oqova suvlaridagi og'ir metallar, anionlar va organik iflosliklarni tozalashdagi samaradorligi o'rganilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatdiki, ushbu sorbentlar suvlarni tozalashda yuqori samaradorlikka ega va atrof-muhitga zararli ta'sirini kamaytiradi.
- Texnologik jarayonlarni optimallashtirish: Sorbentlar tayyorlash va ularni oqova suvlarini tozalashda qo'llash bo'yicha optimal texnologik parametrlar (pH, harorat, modifikator konsentratsiyasi va h.k.) aniqlangan. Ushbu texnologiyalarning sanoat korxonalarida qo'llanilishi bo'yicha tavsiyalar berilgan.