Ногиронликка олиб келувчи соматик касалликларда шахсларнинг суиқасд хулқ-атвори
Ushbu kitob nogironlikka olib keluvchi surunkali somatik kasalliklar, jumladan, saraton, yurak-qon tomir kasalliklari, sil, buyrak kasalliklari va boshqa kasalliklar bilan og'rigan bemorlarda o'z joniga qasd qilish (suicidal) xulq-atvorining rivojlanish sabablari, mexanizmlari va uni oldini olish hamda davolash usullarini o'rganishga bag'ishlangan. Tadqiqotda bemorlarning demografik, ijtimoiy-psixologik va biologik omillari, jumladan, irsiyat, shaxsning o'ziga xos xususiyatlari, oilaviy va moddiy ahvoli, spirtli ichimliklarni iste'mol qilish kabi omillarning suiqasd xavfiga ta'sirini tahlil qilingan. Shuningdek, nogironlikning o'z joniga qasd qilish tendensiyalariga ta'siri, bu boradagi xorijiy va mahalliy tadqiqotlar, olingan natijalar va ularning amaliy ahamiyati bayon etilgan.
Asosiy mavzular
- Nogironlikka olib keluvchi surunkali somatik kasalliklar va o'z joniga qasd qilish xulq-atvorining o'zaro bog'liqligi: Kitobda nogironlikka olib keluvchi surunkali somatik kasalliklarning tarqalishi, global miqyosdagi ko'rsatkichlari va ularning o'z joniga qasd qilish xulq-atvoriga ta'siri atroflicha o'rganilgan. O'limning asosiy sabablaridan biri bo'lgan surunkali kasalliklar, jumladan, saraton, yurak-qon tomir kasalliklari, sil va boshqa kasalliklarning bemorlarda depressiya, tushkunlik va o'z joniga qasd qilish fikrlarini keltirib chiqarishi tahlil qilingan.
- O'z joniga qasd qilish xulq-atvorini rivojlantiruvchi omillar: Tadqiqotda o'z joniga qasd qilish xulq-atvorini rivojlantiruvchi biologik (genetik, neyroanatomik, neyrobiologik), psixologik (shaxs xususiyatlari, depressiya, vahima, shizoidlik, iste'rik turdagi reaksiyalar) va ijtimoiy-psixologik (oila holati, moddiy ta'minot, yolg'izlik, alkogol iste'moli) omillarning ahamiyati ochib berilgan. Har bir omilning o'z joniga qasd qilish xavfiga nisbiy ta'siri statistik tahlillar orqali ko'rsatilgan.
- Bemorlarning o'z joniga qasd qilishga oid fikrlari, niyatlari va urinishlari: Kitobda bemorlarning o'z joniga qasd qilishga oid fikrlari, niyatlari va urinishlarining chastotasi, davomiyligi va faolligi o'rganilgan. Tadqiqotda bemorlarning passiv va faol suiqasd fikrlari, suiqasdga tayyorlik darajasi va urinish usullari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga ko'ra, ko'pchilik bemorlarda o'z joniga qasd qilishga olib keluvchi omil sifatida kasallikning o'zi, nogironlik va ruhiy holatning o'zgarishi asosiy sabab bo'lgan.
- Suiqasdga qarshi chora-tadbirlar va davolash usullari: Nogironlikka olib keluvchi surunkali kasalliklar bilan og'rigan bemorlarda o'z joniga qasd qilish tendensiyalarining oldini olish va davolash bo'yicha taklif etilayotgan usullar, jumladan, psixoterapiya, dorilash va ijtimoiy qo'llab-quvvatlashning ahamiyati bayon etilgan. Tadqiqotda olingan natijalarga asoslanib, o'z joniga qasd qilish xulq-atvorini oldini olish va davolashga oid yangi yondashuvlar ishlab chiqilgan.