Цинк ва цинкка боғлиқ эндопептидазаларни ҳисобга олган ҳолда атеросклеротик пилакча нотурғунлигини баҳолашга диагностик ва прогностик ёндашувларни ишлаб чиқиш

Ushbu dissertatsiya tadqiqoti mavzusi dolzarb bo'lib, unda aterosklerotik pilakcha (ASP) ning beqarorligi, ayniqsa, uning klinik jihatdan xavfli bo'lgan holatlarini aniqlash va prognozlashda sink va sink-bog'liq fermentlar (MMP-9 va TIMP-1) ning ahamiyati o'rganilgan. Tadqiqotda ASP ning bemorlardagi namoyon bo'lishi, ularning tarkibiy xususiyatlari hamda molekulyar-genetik markerlar orqali aniqlash usullari ko'rib chiqilgan. Tadqiqot natijasida, bemorlarning qoni, sochlari va ASP ning o'zida sink miqdorining o'zgarishi, shuningdek, MMP-9 va TIMP-1 ning qon plazmasidagi miqdorining o'zgarishi bilan bog'liqligi aniqlangan. Tadqiqotda ishlab chiqilgan axborot modeli va diagnostik algoritmlar bemorlarda ASP ning beqarorligini erta aniqlash va uning asoratlarini oldini olishga yordam beradi. Tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati yuqori bo'lib, u O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-2026 yillarga mo'ljallangan taraqqiyot strategiyasiga mos keladi.

Asosiy mavzular

Aterosklerotik pilakcha beqarorligining diagnostik va prognostik yondashuvlari: Tadqiqotning asosiy maqsadi - sink va sink-bog'liq fermentlar (MMP-9 va TIMP-1) ning ahamiyatini hisobga olgan holda, aterosklerotik pilakchaning beqarorligini aniqlash va prognozlash uchun diagnostik va prognostik yondashuvlarni ishlab chiqish. Bunda bemorlarning qoni, sochlari va ASP tarkibidagi sink miqdorining o'zgarishi, shuningdek, MMP-9 va TIMP-1 ning qon plazmasidagi miqdorining bemorlarda ateroskleroz rivojlanishining prognozi uchun ahamiyati o'rganilgan.
Sink va sink-bog'liq fermentlarning aterosklerozdagi roli: Sinkning organizmdagi umumiy roli va uning ateroskleroz rivojlanishidagi o'rni, xususan, sinkning aterosklerotik pilakchalar shakllanishi va beqarorligida qanday rol o'ynashi tadqiq qilingan. Shuningdek, sink va sink-bog'liq fermentlar (MMP-9, TIMP-1) ning o'zaro bog'liqligi va ularning bemorlarning qon, soch va ASP tarkibidagi miqdorining o'zgarishi ateroskleroz rivojlanishi prognozida qanday ahamiyatga ega ekanligi ko'rsatilgan.
Aterosklerotik pilakcha morfologiyasini va diagnostikasini takomillashtirish: Tadqiqotda aterosklerotik pilakchalarning morfologik xususiyatlari (fibroz zonasi, lipofaglar, ateromatoz o'choqlar, kalsifikatsiya, qon quyilishi va boshqalar) gistologik usullar yordamida o'rganilgan. Bemrlar simptomli va simptomsiz guruhlarga ajratilib, ularning ASPlarining morfologik farqlari va bu farqlarning bemorning klinik holati bilan bog'liqligi tahlil qilingan. Shuningdek, ASP beqarorligini aniqlashga qaratilgan axborot modeli va diagnostik algoritmlar ishlab chiqilgan.