Sabzavot (shirin) makkajoʻxori nav-duragaylarini ertagi va takroriy ekinlar sifatida oʻstirilganda qulay ekish muddatlarini belgilash
Ushbu avtoreferat O'zbekiston Respublikasi Toshkent Davlat Agrar Universitetining Ilmiy kengashi huzuridagi DSc.05/29.04.2022.Qx.13.04 raqamli ilmiy kengashi hamda Qarshi Davlat Universiteti tomonidan tayyorlangan. Doktorant Nurillayev Ilhom Xolbek o'g'lining "Sabzavot (shirin) makkajo'xori nav-duragaylarini ertagi va takroriy ekinlar sifatida o'stirilganda qulay ekish muddatlarini belgilash" mavzusidagi falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferatidir. Unda shirin makkajo'xorining turli nav va duragaylarini asosiy va takroriy ekinlar sifatida o'stirishning optimal muddatlarini aniqlash, hosildorlik va sifat ko'rsatkichlarini oshirish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish masalalari ko'rib chiqilgan. Tadqiqot Qashqadaryo viloyati sharoitida o'tkazilgan bo'lib, olingan natijalar qishloq xo'jaligini yanada rivojlantirishga, oziq-ovqat xavfsizligini ta'minlashga hissa qo'shishi ko'rsatilgan.
Asosiy mavzular
- Sabzavot (shirin) makkajo'xori nav-duragaylarini ertagi va takroriy ekinlar sifatida o'stirishda qulay ekish muddatlarini belgilash: Ushbu mavzu doirasida O'zbekistonning janubiy mintaqasidagi sug'oriladigan, och tusli, sho'rlanmagan bo'z tuproqlari sharoitida sabzavot (shirin) makkajo'xorining turli nav va duragaylarini asosiy va takroriy ekinlar sifatida o'stirishning optimal muddatlari aniqlangan. Tajribalar asosida eng yuqori va sifatli hosil olishga imkon beradigan ekish muddatlari ilmiy jihatdan asoslab berilgan.
- Sabzavot (shirin) makkajo'xori nav-duragaylarining o'sishi, rivojlanishi va hosildorligiga ekish muddatlarining ta'siri: Tadqiqotda turli ekish muddatlarining sabzavot makkajo'xorining o'sishi, rivojlanishi, barglanishi, fotosintetik faolligi, hosildorlik ko'rsatkichlari va don sifatiga ta'siri o'rganilgan. Asosiy va takroriy ekinlar sifatida turli muddatlarda ekishning o'simlikning fenologik davrlari, o'sish sur'ati va hosil shakllanishiga ta'sirini baholash natijalari keltirilgan.
- Sabzavot (shirin) makkajo'xori nav-duragaylarining iqtisodiy samaradorligi: Dissertatsiyada aniqlangan maqbul ekish muddatlari asosida sabzavot makkajo'xorini yetishtirishning iqtisodiy samaradorligi hisoblangan. Har gektardan olinadigan sof daromad va rentabellik ko'rsatkichlari aniqlanib, fermer va tomorqa xo'jaliklari uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.