Turkiy tillar oilasiga mansub uch tilli elektron tarjima uchun lingvo- matematik modellar va hisoblash algoritmlari
Ushbu kitob, turkiy tillar oilasiga mansub oʻzbek, qoraqalpoq va qirgʻiz tillari uchun uch tilli elektron tarjima qilishning lingvo-matematik modellari va hisoblash algoritmlarini ishlab chiqishga bag'ishlangan. Tadqiqotda ushbu tillarning leksik, morfologik, sintaktik va fonetik jihatlari oʻrganilib, murakkab va sodda soʻz hamda gap tuzilmalarining lingvo-matematik modellari va algoritmlari ishlab chiqilgan. Shuningdek, elektron tarjimani baholash uchun yangi metrika va algoritmlar taklif etilgan. Kitobda ushbu modellarga asoslangan dasturiy majmua yaratilganligi va uning amaliy qoʻllanilishi hamda natijalari keltirilgan.
Asosiy mavzular
- Uch tilli elektron tarjima uchun lingvo-matematik modellar va hisoblash algoritmlari: Kitobning asosiy qismi oʻzbek, qoraqalpoq va qirgʻiz tillari uchun elektron tarjima qilishning lingvo-matematik modellarini va hisoblash algoritmlarini ishlab chiqishga bag'ishlangan. Bunda tilning leksik, morfologik, sintaktik va fonetik xususiyatlari hisobga olingan holda murakkab va sodda soʻz hamda gap tuzilmalarining modellari va algoritmlari ishlab chiqilgan.
- Elektron tarjimani baholash uchun yangi metrika va algoritmlar: Tadqiqotda elektron tarjimaning sifatini baholash uchun METEOR, ROUGE-1 va SuffixPR kabi metrikalarni oʻz ichiga olgan yangi kombinatsiyalangan metrika (MRShb) va uni hisoblash algoritmi ishlab chiqilgan.
- Dasturiy majmua yaratish va uning amaliy qoʻllanilishi: Ishlab chiqilgan lingvo-matematik modellar va algoritmlarga asoslangan uch tilli elektron tarjima dasturiy majmuasi yaratilgan. Ushbu dasturiy majmuaning amaliy qoʻllanilishi va uning natijalari, jumladan, tarjima aniqligining oshirilishi haqida ma'lumotlar berilgan.