G‘o‘zaning G.barbadense L. turiga mansub oilalarda chigitning tuklanish xili va rangini ayrim qimmatli xo‘jalik belgilari orasidagi bog‘liqlik nisbatlari
Ushbu avtoreferat paxtachilik sohasi bo'yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi uchun tayyorlangan. Unda Gʻoʻzaning G.barbadense L. turiga mansub oilalarda chigitning tuklanish xili va rangi bilan ayrim qimmatli xoʻjalik belgilari orasidagi bogʻliqlik nisbatlari tadqiq etilgan. Tadqiqot natijalari yangi gʻoʻza navlarini yaratish va paxtachilikni rivojlantirishga qaratilgan. Asosiy e'tibor genetik-seleksion tadqiqotlar, navlarning iqtisodiy samaradorligi va sifatini oshirishga qaratilgan. Tadqiqotda ilmiy va amaliy ahamiyatga ega bo'lgan yangi gʻoʻza duragaylari va oilalari ajratib olingan hamda ularning seleksiya ishlarida foydalanish bo'yicha tavsiyalar berilgan.
Asosiy mavzular
- Kirish: Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi, zarurati va O'zbekiston Respublikasi qishloq xo'jaligini rivojlantirish strategiyasiga mosligi asoslab berilgan. Tadqiqotning maqsadi, vazifalari, obyekti va predmeti tavsiflangan. Tadqiqotning ilmiy yangiligi va amaliy ahamiyati, shuningdek, uni joriy qilish bo'yicha ma'lumotlar keltirilgan.
- Muammoning oʻrganilganlik darajasi: Paxtachilikda turichida chatishtirish bo'yicha olib borilgan ilmiy izlanishlar, shu jumladan xorijiy va mahalliy olimlarning ishlari tahlil qilingan. Chigit tuklanish darajasi va rangi bo'yicha tadqiqotlarning mavjudligi, ammo ularning xo'jalik belgilari bilan bog'liqligi bo'yicha ma'lumotlar kamligi ko'rsatilgan.
- Tadqiqotning maqsadi va vazifalari: Tadqiqotning maqsadi ingichka tolali gʻoʻza duragaylarida qimmatli xoʻjalik belgilarini oʻzgaruvchanligini aniqlash va ularni chigitning tuklanish xili va rangiga bogʻliqligini oʻrganishdan iborat. Vazifalar sifatida esa duragaylarning morfologik va xoʻjalik belgilari, chigit tuklanish xili va rangi boʻyicha oʻzgaruvchanligini aniqlash, bu belgilar orasidagi bogʻliqlikni va korrelyatsiyasini oʻrganish belgilangan.
- Tadqiqot natijalarining ilmiy va amaliy ahamiyati: Tadqiqot natijalarida F4-F5 ingichka tolali gʻoʻza duragaylarida morfologik va qimmatli xoʻjalik belgilarining oʻzgaruvchanligi, chigit tuklanish xili va rangi hamda qimmatli xoʻjalik belgilari oʻrtasidagi korrelyatsiya koeffitsientlari aniqlangan. Amaliy ahamiyati shundaki, tezpishar, genotipik jihatdan bir xil boʻlgan tizma va oilalar ajratib olinganligi va ular seleksiya ishlariga tavsiya etilishi belgilangan.
- Xulosa: Tadqiqot natijalariga asoslanib, olingan oilalar va T-52 tizmasining tavsiflari keltirilgan. Xususan, tola uzunligi, massasi, chiqimi va boshqa xoʻjalik belgilari boʻyicha natijalar tahlil qilingan. Chigit tuklanish xili va rangining xoʻjalik belgilari bilan bogʻliqligi haqida xulosalar chiqarilgan. Olingan natijalardan kelib chiqib, seleksiya ishlarida foydalanish uchun tavsiyalar berilgan.