O‘quv mashg‘ulot bosqichidagi futbolchilarning sensitiv davrlarni inobatga olgan holda texnik usullarga o‘rgatish uslubiyati
Ushbu dissertatsiya avtoreferati Oʻzbekiston Respublikasi Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi tomonidan tasdiqlangan. Unda O'quv mashg'ulot bosqichidagi futbolchilarning sensitiv davrlarini inobatga olgan holda texnik usullarga o'rgatish uslubiyati o'rganiladi. Tadqiqot futbolchilarning jismoniy va texnik tayyorgarligini oshirish, ularning yoshi va rivojlanish bosqichlarini hisobga olgan holda mashg'ulotlar tashkil etishga qaratilgan. Tadqiqotda turli yoshdagi futbolchilar uchun optimal mashg'ulot hajmlari va vositalari aniqlangan. Natijada, oʻquv mashgʻulot bosqichidagi futbolchilarning texnik tayyorgarligini oshirishda samarali uslubiy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Asosiy mavzular
- Kirish: Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zaruriyati, dunyo miqyosida futbol sportining rivojlanishi va yosh futbolchilarning texnik tayyorgarligini oshirishning ahamiyati haqida so'z yuritiladi. Oʻquv mashg'ulot bosqichidagi futbolchilarni sensitiv davrlarini inobatga olgan holda texnik usullarga oʻrgatish muammosi muhim ekanligi ta'kidlanadi.
- Tadqiqotning dolzarbligi: Jahon miqyosida futbolchilarning texnik tayyorlash samaradorligini oshirish bo'yicha koʻplab tajribalar mavjudligi, lekin yoshga oid xususiyatlarni va jismoniy rivojlanish bosqichlarini inobatga olish zaruriyati ta'kidlanadi. Oʻquv mashgʻulot bosqichidagi futbolchilarni texnik usullarga oʻrgatishda ularning jismoniy tayyorgarligiga bog'liqligini nazorat qilish hamda muammoli jihatlarni bartaraf etishga qaratilgan taklif va tavsiyalar ishlab chiqish zarurati ko'rsatiladi.
- Tadqiqotning vazifalari: Oʻquv mashgʻulot bosqichidagi futbolchilarni texnik harakatlarini bajarishda ularning jismoniy sifatlarining rivojlanganligiga aloqadorligini oʻrganish, eng maqbul yoshlarni aniqlash; mashg'ulot jarayonida texnik usullarga oʻrgatishning har bir yosh uchun alohida me'yorlangan vositalarni qoʻllash samaradorligi; jismoniy va texnik tayyorgarlik darajasini baholash tizimini takomillashtirish; sensitiv davrlarni inobatga olgan holda texnik usullar samaradorligini oshirish vazifalari belgilab berilgan.
- Tadqiqotning ilmiy yangiligi: 11 yoshdan 15 yoshgacha boʻlgan futbolchilarning asosiy jsmoniy sifatlarini rivojlanganlik darajasidan kelib chiqib texnik usullarni bajarishi orasidagi korrelatsion bogʻliqlik asosida sensitiv davrlarning eng maqbul yosh koʻrsatkichini aniqlash hisobiga texnik usullarga oʻrgatish samaradorligi oshirilganligi ta'kidlanadi.
- Tadqiqotning amaliy natijalari: Texnik usullarga oʻrgatishning jismoniy rivojlanganligi bilan aloqadorligi boʻyicha olingan ma'lumotlardan kelib chiqqan holda texnik usullarning samaradorligi 19% ga yaxshilangan va Toshkent shahar chempionatida faxrli o'rinlarni qo'lga kiritishdi.
- Xulosalar: Yosh futbolchilarni texnik usullarga oʻrgatishda jismoniy sifatlarni rivojlanganlik darajasi muhimligi va sensitiv davrlarni hisobga olish zarurligi aniqlangan. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatdiki, 13 yoshli futbolchilarning texnik tayyorgarligi eng yuqori oʻsishga ega.