Muammoli o‘qitish texnologiyalari vositasida talabalarning tanqidiy fikrlashini rivojlantirish metodikasi
Ushbu avtoreferat “Muammoli o‘qitish texnologiyalari vositasida talabalarning tanqidiy fikrlashini rivojlantirish metodikasi” mavzusidagi falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasining qisqacha mazmunini o‘z ichiga oladi. Unda muammoli o‘qitish texnologiyalarining nazariy-asosiy tamoyillari, talabalarning tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish metodikasining takomillashtirilganligi, didaktik model va amaliyotga tatbiq etish yuzasidan ilmiy xulosalar va tavsiyalar bayon qilingan. Tadqiqotning ilmiy yangiligi va amaliy ahamiyati hamda kelajakda amalga oshiriladigan tadqiqotlar uchun asos bo‘luvchi tavsiyalar keltirilgan.
Asosiy mavzular
- Kirish: Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zarurati, muammoning oʻrganilganlik darajasi, ilmiy yangiligi, tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining asosiy ustuvor yoʻnalishlariga bog'liqligi, obyekti, predmeti, metodlari, maqsadi va vazifalari aniqlangan, olingan natijalarning ilmiy va amaliy ahamiyati, amaliyotga joriy qilingani, aprobatsiyasi, nashr etilgan ishlar, dissertatsiyaning tuzilishi boʻyicha ma'lumotlar keltirilgan.
- Muammoli oʻqitish texnologiyalarining nazariy-asosiy tamoyillari: Ushbu bobda talabalarning tanqidiy fikrlash ko'nikmalarini rivojlantirish zarurati va pedagogik jarayonda muammoli ta'limning oʻrni, pedagogik asoslari va imkoniyatlari tadqiq etilgan. Shuningdek, tanqidiy fikrlashning mohiyati, uni rivojlantirish usullari va uslublari hamda xorijiy va mahalliy olimlarning tadqiqotlari tahlil qilingan.
- Muammoli oʻqitish texnologiyalari orqali talabalarning tanqidiy fikrlashini rivojlantirish metodikasi: Dissertatsiyaning ikkinchi bobida muammoli topshiriqlar turlari, ularning bosqichlari hamda baholash mezonlarini oʻz ichiga olgan kompleks metodik model konstruktivizm nazariyasi, faoliyatga yo'naltirilgan ta'lim konsepsiyasi asosida takomillashtirilgan. Jumladan, didaktik modelning tashkiliy-pedagogik komponenti, muammoli ta'lim texnologiyalarini qo'llash usullari hamda diagnostik mezonlar tavsiflangan.
- Tadqiqotning ilmiy yangiligi va amaliy ahamiyati: Dissertatsiyada muammoli ta'lim texnologiyalari vositasida talabalarning tanqidiy fikrlashini rivojlantirishga qaratilgan modifikatsion metodika interpretatsiya, tahlil, baholash, xulosa chiqarish, tushuntirish hamda o'z-o'zini yoʻnaltirish bosqichlariga asoslangan texnologik mashg'ulotlar orqali muammoli va produktiv ta'limning uyg'unligini hisobga olgan holda, Delfi loyihasi metodologiyasiga doir taklif va xulosalar ishlab chiqilgan.
- Xulosa va tavsiyalar: Tadqiqot natijalariga ko'ra, muammoli oʻqitish texnologiyalari vositasida talabalarning tanqidiy fikrlashini rivojlantirish samarali amalga oshirilishi mumkinligi tasdiqlangan. Jumladan, talabalarning tahliliy va tanqidiy fikrlash ko'nikmalarini rivojlantirishda muammoli o'qitish texnologiyalaridan foydalanishning muhimligi, didaktik modelning tashkiliy-pedagogik komponentini takomillashtirish va tajriba-sinov ishlarining samaradorligi asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari bo'yicha ilmiy va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.