Markaziy Osiyodagi xalqaro munosabatlar rivojida geosiyosiy omillarning roli (XX- XXI asr boshlari)
Ushbu dissertatsiya avtoreferati O'zbekiston Milliy pedagogika universiteti huzuridagi Ilmiy kengash tomonidan tayyorlangan bo'lib, Jumaniyozov Xushnud Sapayevichning "Markaziy Osiyodagi xalqaro munosabatlar rivojida geosiyosiy omillarning roli (XX-XXI asr boshlari)" mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasining qisqacha mazmunini ochib beradi. Unda Markaziy Osiyo mintaqasidagi geosiyosiy omillarning xalqaro munosabatlar rivojiga ta'siri, tarixiy jarayonlarda geosiyosiy omillarning roli, klassik geosiyosatning asosiy g'oyalari va tamoyillari, hamda O'zbekistonning jahon hamjamiyatidagi o'rni va tashqi siyosati atroflicha tahlil qilingan. Tadqiqotda geosiyosiy omillar, geosiyosiy jarayonlar va ularning mintaqa rivojiga ta'sirini tushunishga qaratilgan ilmiy-amaliy va nazariy jihatdan muhim xulosalar va takliflar keltirilgan.
Asosiy mavzular
- Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zarurati: Markaziy Osiyo mintaqasidagi geosiyosiy omillarning xalqaro munosabatlar rivojiga ta'sirini tahlil qilish, mintaqadagi murakkab ijtimoiy-siyosiy jarayonlarning geosiyosiy omillar ta'sirida rivojlanishini o'rganish va ushbu jarayonlarning O'zbekistonning tashqi siyosatini shakllantirishdagi ahamiyatini tushuntirish.
- Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Insoniyatning, davlatlarning tarixiy taraqqiyot jarayonida ishlab chiqaruvchi kuchlar rivojiga, xom-ashyo manbalariga, xizmat bozorlariga, fan-texnika yutuqlariga boʻlgan ehtiyojining ortib borishi sabab bu omillarning ahamiyatiga alohida bir davlatning, mintaqaning sub'ektiv manfaatlari nuqtai-nazaridan yondashish umuminsoniy manfaatlarga xizmat qilmasligi asoslab berildi. Markaziy Osiyo mintaqasidagi geosiyosiy jarayonlar rivojida «Katta o'yin» konsepsiyasi va uning xalqaro munosabatlarga qilgan ta'siri oʻrganildi.
- Geosiyosiy omillar va Markaziy Osiyodagi ijtimoiy-siyosiy munosabatlar: Dastlabki davrlardagi insoniyat erishgan ishlab chiqarish kuchlarining, bilimlarning rivoji, erishgan yutuqlari shuni taqozo etgan. Geosiyosiy jarayonlarning insoniyat tarixida tutgan oʻrni, u tahlil etishi lozim boʻlgan ob'ekt, uning tadqiqot doirasi, hal etishi lozim boʻlgan muammolar koʻlami xususida uzoq yillar davomida izlanishlar olib borilgan.
- Tadqiqotning asosiy xulosalari va takliflari: Markaziy Osiyo mintaqasidagi geosiyosiy omillar va ularning xalqaro munosabatlar takomilida tutgan oʻrni, ularning Oʻzbekistonning tashqi siyosatiga ta'siri, global tahdidlarga qarshi kurashda hamkorlikning ahamiyati tahlil qilingan. Natijada, Oʻzbekistonning tashqi siyosatini yanada rivojlantirish boʻyicha takliflar berilgan.