Impuls-davriyli lazer nuri ta’sirida rux va titan oksidlarining mikro- va nanostrukturalarida ikkilamchi nurlanish
Ushbu avtoreferat "Impuls-davriyli lazer nuri ta'sirida rux va titan oksidlarining mikro- va nanostrukturalarida ikkilamchi nurlanish" mavzusidagi dissertatsiyani qamrab oladi. Tadqiqotda ushbu materiallarning morfologiyasi, tuzilishi va optik xossalari, shuningdek, ikkilamchi nurlanish spektrlarining shakllanish qonuniyatlari o'rganilgan. Zamonaviy usullar va eksperimental usullar yordamida tadqiqot ishlari olib borilgan va muhim ilmiy va amaliy natijalarga erishilgan. Tadqiqot natijalari xalqaro va respublika ilmiy-amaliy anjumanlarida muhokama qilingan va chop etilgan.
Asosiy mavzular
- Tadqiqotning dolzarbligi va zarurati: Titan dioksidi (TiO2) va rux oksidi (ZnO) asosidagi mikro- va nanostrukturalarning fizik xususiyatlarini o'rganishga ortib borayotgan qiziqish, ushbu materiallarning quyosh elementlari, gaz sensorlari va nanoelektronika kabi sohalarda qo'llanilishi tadqiqotning dolzarbligini belgilaydi. Kichik o'lchamlarda materiallarning o'ziga xos xossalarining namoyon bo'lishi va ularni o'rganishning yangi usullarini ishlab chiqish zarurati ta'kidlanadi.
- Muammoning o'rganilganlik darajasi: Titan va rux oksidlari asosidagi mikro- va nanostrukturalarning morfologik, strukturaviy va optik xossalari dunyoning ko'plab olimlari tomonidan o'rganilgan. Biroq, O'zbekistonda ham, xorijda ham ushbu materiallarning ko'plab xossalari, xususan, foton tuzoqlarida ikkilamchi nurlanish spektrlarining shakllanish qonuniyatlari yetarli darajada o'rganilmagan.
- Tadqiqotning maqsadi va vazifalari: Tadqiqotning asosiy maqsadi – impuls-davriyli lazer nuri ta'sirida rux va titan oksidlarining mikro- va nanostrukturalarida ikkilamchi nurlanish spektrlarining shakllanish qonuniyatlarini aniqlash. Vazifalar sifatida esa, yangi usullar ishlab chiqish, materiallarning morfologiyasi va tuzilishini o'rganish, fotoluminessentsiya va Raman spektrlarini tahlil qilish kiritilgan.
- Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Yangi modifikatsiyadagi rezonatorli kyuvetalar va tolali-optik texnika elementlarini qoʻllashga asoslangan eksperimental usullar ishlab chiqilganligi, ZnO mikrostrukturalarining morfologik parametrlari va strukturaviy tuzilishini kompleks tahlil qilish orqali fotoluminesensiya va kombinatsion sochilish mexanizmlarining aniqlangani, ilk bor foton tuzoqlarida 'kombinatsion opalessensiya' effektining vujudga kelishi shartlari aniqlangani va boshqa yangiliklar keltirilgan.
- Tadqiqotning amaliy natijasi va joriy qilinishi: Ishlab chiqilgan metodika lazer manbalari va rezonatorli kyuvetalar asosida zaif optik signallarni qayd etish imkonini beradi. Olingan natijalar fundamental va amaliy tadqiqotlarda, shuningdek, molekulyar spektroskopiya, kimyo va farmatsevtika sanoatida qoʻllanilishi mumkin. Tadqiqot natijalarining ilmiy va amaliy ahamiyati muhim.
- Xulosalar: Dissertatsiyada eksperimental tizimni yaratish, materiallarning morfologiyasi va tuzilishini o'rganish, fotoluminessentsiya va Raman spektrlari shakllanish mexanizmlarini aniqlash, 'kombinatsion opalessensiya' effektini o'rganish bo'yicha asosiy xulosalar shakllantirilgan. Natijalar yangi funksional nanomateriallar va foton strukturalarini yaratish uchun asos bo'lib xizmat qilishi ko'rsatilgan.