Kobalt(II), nikel(II) va mis(II) formiatlarining m-krezoksiatsetatlari bilan koordinasion birikmalari sintezi, tuzilishi hamda xossalari
Ushbu avtoreferat kimyo fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) Yaxshimuratov Murodjon Rajapboy oʻgʻlining "Kobalt(II), Nikel(II) va Mis(II) formiatlarining m-krezoksiatsetatlari bilan koordinatsion birikmalari sintezi, tuzilishi hamda xossalari" mavzusidagi dissertatsiyasi asosida tayyorlangan. Dissertatsiyada ushbu metallarning formiatlari bilan m-krezoksiatsetat ligandlarining oʻzaro ta'siri natijasida hosil boʻladigan yangi koordinatsion birikmalarni sintez qilish, ularning tuzilishini, fizik-kimyoviy va biologik xossalarini aniqlash hamda ularning qishloq xoʻjaligida qoʻllash istiqbollari tadqiq etilgan. Tadqiqot natijalari Oʻzbekiston Respublikasi agrosanoat majmuasini rivojlantirishga, oʻsimliklarning kasalliklarga chidamliligini oshirishga va hosildorlikni koʻpaytirishga hissa qoʻshishi koʻrsatilgan.
Asosiy mavzular
- Yangi koordinatsion birikmalarni sintez qilish: Tadqiqotda kobalt (II), nikel (II) va mis (II) formiatlarining kalsiy, bariy, rux, xrom (II) va marganes (II) metakrezoksiatsetatlari bilan oʻzaro ta'siri natijasida 18 ta yangi anion va neytral koordinatsion birikmalar sintez qilindi. Sintez usullari va jarayonlari batafsil yoritilgan.
- Aniqralangan birikmalarning tuzilishini va xossalarini aniqlash: Sintezlangan kompleks birikmalarning tuzilishi, tarkibi va fizik-kimyoviy xossalari rentgenofazaviy tahlil, IQ-spektroskopiyasi, EPR-spektroskopiyasi, differensial skanirlovchi kalorimetriya, element tahlili kabi zamonaviy usullar yordamida oʻrganildi. Kvant-kimyoviy hisoblashlar yordamida tuzilishlarning geometrik va energetik parametrlari aniqlandi.
- Biologik faolligini tadqiq qilish: Aniqralangan birikmalarning biologik faolligi, xususan, oʻsimliklarga immunomodulyator ta'siri molekulyar doking usuli yordamida nazariy va dala sharoitida amaliy tekshirildi. Natijada, ayrim kompleks birikmalar indigofera va sholi oʻsimliklarining kasalliklarga chidamliligini oshirib, hosildorligini koʻpaytirishi isbotlandi.