Методика повышения успеваемости учащихся 6 классов на основе образовательной технологии STEAM (на примере Естественных наук)

Ushbu doktorlik dissertatsiyasi (PhD) avtoreferati, Oʻzbekiston Respublikasi taʼlim tizimida tabiiy fanlarni oʻqitish samaradorligini oshirishga qaratilgan boʻlib, xususan, 6-sinf oʻquvchilarining tabiiy fanlar boʻyicha oʻzlashtirish darajasini koʻtarishda STEAM taʼlim texnologiyalarining qoʻllanilishi metodikasini takomillashtirish hamda joriy etishga bagʻishlangan. Tadqiqotda STEAM texnologiyasining nazariy va amaliy jihatlari, xususan, Stop-motion animatsiyasidan foydalanish usullari oʻrganilgan. Tajriba-sinov natijalari asosida ushbu metodikaning samaradorligi statistik tahlil qilingan va ijobiy natijalarga erishilganligi isbotlangan. Tadqiqot xulosalari va takliflari taʼlim amaliyotiga tatbiq etish uchun tavsiya etilgan.

Asosiy mavzular

Kirish qismi: Dissertatsiyaning dolzarbligi, maqsadi va vazifalari, obyekti va predmeti, ilmiy yangiligi, amaliy ahamiyati, ishning tuzilishi va hajmi haqida ma'lumot berilgan. Shuningdek, tadqiqot mavzusining Oʻzbekiston Respublikasida fan va texnologiyalarni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlariga muvofiqligi ta'kidlangan.
Birinchi bob: “Yuqori sinf oʻquvchilarida oʻzlashtirish samaradorligini oshirishda STEAM taʼlim dasturidan foydalanishning nazariy asoslari": Ushbu bobda maktab oʻquvchilarining past oʻzlashtirishini ilmiy-nazariy jihatdan oʻrganishga oid pedagogik va psixologik yondashuvlar tahlil qilinadi. Shuningdek, STEAM taʼlimining psixologik-pedagogik asoslari va uning yuqori sinf oʻquvchilarining oʻzlashtirishiga taʼsiri oʻrganildi. Nazariy-metodologik blokga oʻquvchilarning tabiiy fanlardan akademik oʻzlashtirishini oshirishda qoʻllaniladigan integrativ, shaxsga yoʻnaltirilgan, kompetensiyaga asoslangan, tadqiqotchi va ijodiy yondashuvlar kiritildi.
Ikkinchi bob: “Metodika: STEAM ta'limi doirasida yuqori sinf o'quvchilarining loyihaviy faoliyatini tashkil etish, darsdan tashqari mashg'ulotlarda bajariladigan amaliy topshiriqlar, loyihaviy ishlar va mustaqil vazifalar orqali ichkilashtirilgan bilimlarni bosqichma-bosqich amaliyotda namoyon etishga ko'maklashadi. Ushbu metodika Stop-motion animatsiya texnikasidan foydalanishga asoslangan.
Uchinchi bob: “STEAM texnologiyasi orqali 6-sinflarda Tabiiy fanlar boʻyicha oʻzlashtirish darajasini oshirish metodikasining empirik tadqiqi": Ushbu bobda pedagogik tajriba-sinov natijalari keltirilgan. Eksperimentning asosiy gʻoyasi Tabiiy fanlardan 6-sinf o'quvchilarining o'zlashtirish darajasini an'anaviy ta'lim jarayonida va STEAM yondashuvi, xususan, animatsion faoliyatni qo'llash orqali oʻrganishdan iborat edi. Tajriba uch bosqichda olib borildi va unda Andijon, Namangan hamda Xorazm viloyatlaridan jami 671 nafar o'quvchi qatnashdi. Tajriba guruhida (TG) yuqori darajada statistik ahamiyatli farqlar aniqlanganligi oʻtkazilgan shakllantiruvchi tajriba oʻquvchilarning oʻzlashtirish darajasiga taʼsir etganligini koʻrsatadi.
Xulosa: STEAM ta'limining integrativ salohiyati akademik oʻzlashtirishning koʻp qirrali mohiyatini ochib beradi. Olingan natijalar tadqiqot gipotezasini tasdiqlaydi va metodikani kengroq namunalarda sinab koʻrish hamda uzoq muddatli monitoringni tashkil etish zarurligini koʻrsatadi. Shuningdek, ilmiy-metodik tavsiyalar ham taklif etilgan.