Bo‘lajak tarix o‘qituvchilarining aksiologik pozitsiyasini rivojlantirish metodikas
Ushbu dissertatsiya avtoreferati bo'lajak tarix o'qituvchilarining aksiologik pozitsiyasini rivojlantirish metodikasini takomillashtirishga bag'ishlangan ilmiy tadqiqot hisoblanadi. Unda nafaqat mavzuning dolzarbligi, balki jahon va O'zbekiston tajribasi tahlil qilinib, tadqiqotning maqsadi, vazifalari, obyekti va predmeti aniq belgilangan. Tadqiqotning ilmiy yangiligi, amaliy natijalari va tavsiyalari ham bayon etilgan. Xususan, bo'lajak tarix o'qituvchilarining aksiologik pozitsiyasini rivojlantirishning nazariy-metodik asoslari, usullari, mexanizmlari va samaradorligini oshirish bo'yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Asosiy mavzular
- Mavzuning dolzarbligi va zarurati: Globallashuv, mafkuralarning o'zaro to'qnashuvi va madaniy xilma-xillik sharoitida yoshlar tarbiyasi masalasining dolzarbligi. Internet va ijtimoiy tarmoqlar orqali ma'lumotlarning cheklanmas oqimi sharoitida tarixiy ong va xotirani shakllantirish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni zamonaviy kontekstlarda qayta ishlash hamda ularning mohiyatini chuqur anglatish jarayonida bo'lajak tarix o'qituvchilarining shaxsiy aksiologik pozitsiyasini rivojlantirish muhim ahamiyat kasb etadi.
- Jahon va O'zbekiston tajribasi tahlili: Oliy ta'lim maydonida pedagoglarning kasbiy faoliyatida qadriyatlar interiorizatsiyasini qaror toptirish va ularning aksiologik savodxonligini oshirishga qaratilgan global dasturlar. Finlyandiya, Germaniya, Buyuk Britaniya kabi rivojlangan davlatlarda “Qadriyatlar asosidagi ta'lim” tamoyillarining integratsiyalashuvi. O'zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari va Prezident farmonlarida ta'lim tizimini modernizatsiya qilish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat, fuqarolik ongini shakllantirish masalalarining ustuvor yo'nalish sifatida belgilanishi.
- Tadqiqotning maqsadi va vazifalari: Bo'lajak tarix o'qituvchilarining aksiologik pozitsiyasini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish. Vazifalar: aksiologik pozitsiyaning nazariy-metodik determinantlarini aniqlash, uning mohiyatini yoritish, texnologik modelini takomillashtirish, milliy-tarixiy merosdan foydalanish mexanizmini takomillashtirish va diagnostik parametrlarini ishlab chiqish.
- Ilmiy yangiligi va amaliy ahamiyati: Aksiologik pozitsiyaning nazariy-metodik determinantlari, tuzilmasi, komponentlari va funksional arxitektonikasining aniqlashtirilishi. Tarix ta'limiga aksiologik yondashuvni joriy etishning ilmiy-pedagogik asoslarining ishlab chiqilishi. Tadqiqot natijalarining amaliy ahamiyati – ishlab chiqilgan didaktik model, metodik materiallar va tavsiyalarning ta'lim jarayonida qo'llanilishi.
- Tadqiqot natijalari va xulosalar: Tajriba-sinov ishlarining natijalariga ko'ra, aksiologik pozitsiyani rivojlantirishda tajriba guruhidagi talabalarning nazorat guruhiga nisbatan bilim, ko'nikma va malakalari samaradorligining yuqori ekanligi isbotlangan. Xulosalar: aksiologik pozitsiya – bu shaxsning ma'naviy-axloqiy fazilatlari, professionalligi va ijtimoiy mas'uliyatini birlashtiruvchi integrativ meta-kompetensiya bo'lib, uning rivojlanishi faoliyatli, madaniy-tarixiy va germenevtik yondashuvlar sintezi orqali amalga oshadi.