“Xamsa” ilk dostonlarining poetik strukturasi va obrazlar tizimi
Ushbu kitob Alisher Navoiyning “Hayrat ul-abror” dostonining poetik strukturasi va obrazlar tizimini chuqur tahlil qiladi. Tadqiqotda dostonning falsafiy ildizlari, shakllanishi, kompozitsiyasi, til va uslubi, shuningdek, obrazlar tizimi oʻziga xos jihatlari oʻrganilgan. Kitobda Nizomiy Ganjaviyning “Maxzan ul-asror” va Xusrav Dehlaviyning “Matlaʼ ul-anvor” kabi dastlabki “Xamsa” dostonlari bilan qiyosiy tahlillar keltirilgan. Shuningdek, dostonning turkiy adabiyotga, xususan, usmonli turk adabiyotiga ta'siri ham koʻrib chiqilgan. Alisher Navoiyning badiiy mahorati, shaxsiy uslubi va tafakkuri tahlil qilinib, uning ijodining oʻziga xos jihatlari ochib berilgan.
Asosiy mavzular
- Dostonning falsafiy ildizlari va dastlabki "Xamsa" dostonlari: Tadqiqotning birinchi bobida "Xamsa" janrining falsafiy ildizlari, Sanoiy Gʻaznaviyning “Hadiqat ul-haqiqat” dostonining Nizomiy Ganjaviyning “Maxzan ul-asror” va Alisher Navoiyning “Hayrat ul-abror” dostonlariga ta'siri oʻrganilgan. Shuningdek, dastlabki “Xamsa” dostonlarining kompozitsion-struktur va gʻoyaviy-semantik jihatlari tahlil qilingan.
- "Hayrat ul-abror" dostonining struktur-semantik xususiyatlari: Ikkinchi bobda “Maxzan ul-asror” va “Matlaʼ ul-anvor” dostonlarining struktur-semantik xususiyatlari, ularning Nizomiy va Dehlaviy ijodiga ta'siri, obrazlar tizimining yangilanishi va oʻziga xos jihatlari tahlil qilingan. Xususan, Dehlaviyning chishtiylik tariqatiga mansubligi va uning
- Alisher Navoiyning "Hayrat ul-abror" dostonining obrazi: Uchinchi bobda dostonning obrazlar tizimi tahlil qilinib, obrazlar tasniflanadi va ularning gʻoyaviy jihatdan tahlili beriladi. Alisher Navoiyning oʻziga xos obrazlar yaratish mahorati, uning badiiy tafakkuri ochib berilgan.
- Navoiy dostonining turkiy xamsanavislikdagi oʻrni: Toʻrtinchi bobda Alisher Navoiyning turkiy xamsanavislikdagi oʻrni, uning til va uslub masalalari, xususan, "Hayrat ul-abror" dostonining poetik jihatlari va stilistik xususiyatlari oʻrganilgan. Dostonning sari' bahrida yozilishi, qofiyalarning poetik vazifalari ham tahlil qilingan.