Umumiy ekologiya
Ushbu kitob O'zbekiston Respublikasi Xalq ta'limi vazirligi Navoiy viloyati pedagog xodimlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti tomonidan kimyo-ekologiya ta'lim yo'nalishi uchun mo'ljallangan "Umumiy ekologiya" fanidan ma'ruza matnlari to'plamidir. Kitobda ekologiya fanining predmeti, rivojlanish tarixi, asosiy tushunchalari, ekologik omillar va ularning tirik organizmlarga ta'siri, biosfera, biogeotsenozlar, ekotizimlar, Orol dengizining ekologik muammolari kabi mavzular yoritilgan.
Asosiy mavzular
- Ekologiya fanining predmeti, rivojlanish tarixi: Ekologiya fanining asosiy tushunchalari, rivojlanish bosqichlari, O'rta Osiyolik allomalarning tabiat va ekologiya haqidagi fikrlari, O'rta Osiyodagi ekologiya va geografiya maktabi.
- Muhitga moslashganlik va ekologik omillar: Ekologik muhit tushunchasi, tabiiy va sun'iy muhit, moslashish, fiziologik moslashish, xulqiy ekologik moslashish, abiotik va biotik omillar.
- Populyatsiyalar ekologiyasi: Landshaftshunoslikning tabiiy geografiyaning bir qismi ekanligi, tabiiy hududiy komplekslar va ularni muhofaza qilish, ekologik holat.
- Biogeotsenozlar va ekotizimlar ekologiyasi: Atmosferaning tarkibi va ifloslanishi, suvning organik hayotdagi ahamiyati, suv havzalarining ifloslanishining salbiy oqibatlari.
- Orol dengizi va Orol bo'yi ekologiyasi: Orol dengizi bo'yi ekologiyasi, Orol dengizini saqlab qolish muammosi, qumli cho'llar ekologiyasi.
- O'zbekistonda o'simlik va hayvonot olamini o'rganish va ekologiyasi: O'zbekistonda o'simliklarni o'rganish tarixi, hayvonot olamini o'rganish, muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish.
- Insonning geografik muhitga ta'sirining asosiy shakllari va ekologik sharoit: Dehqonchilik, yaylovlarga mol boqish, sanoat chiqindilari, yangi kimyoviy moddalarning yaratilishi, tabiiy resurslardan intensiv foydalanish.
- Ekotizimlar: Yashil o'simliklar Yerdagi oziqa va kislorodning asosiy manbai, tabiatda modda va energiya almashinuvida hayvonlarning roli.
- Yerning umumiy morfologiyasi, ichki tuzilishi: Yerning shakli va o'lchamlari, Yerning ichki tuzilishi va uning geografik ahamiyati, Yer sharining harakatlari va ularning geografik oqibatlari.
- Biosfera haqida tushuncha: Yer kurrasida moddalarning aylanishida biosferaning ahamiyati, biosferaga ta'sir etuvchi omillar, biotik, abiotik omillar, biogeotsenozlar haqida tushuncha.