Ўзбекистонда ёдгорликларни муҳофаза қилиш ишларининг шаклланиши

Maqolada Oʻzbekistondagi yodgorliklarni muhofaza qilish ishlarining shakllanish tarixi, ushbu sohada faoliyat yuritgan tashkilotlar va ularning vazifalari haqida ma'lumot berilgan. Unda XIX asr oxiridan boshlab mustaqillik davrigacha boʻlgan davr qamrab olingan. Maqola Oʻzbekistonning madaniy merosini saqlash sohasidagi qonunchilik asoslari va istiqbolini yoritadi.

Asosiy mavzular

Yodgorliklarni muhofaza qilish g'oyasining paydo bo'lishi: XIX asr oxirida O'zbekistonda yodgorliklarga qiziqishning ortishi, qazishma ishlarining avj olishi yodgorliklarni saqlash g'oyasini ilgari surishga turtki bo'lgan.
Dastlabki tashkiliy choralar: 1871-yilda Turkiston ma'muriyati tomonidan qazishma ishlarini to'xtatish to'g'risida ko'rsatma chiqarilgan, ammo yodgorliklarni qo'riqlash bo'yicha tashkilotning yo'qligi bu ko'rsatmani samarasiz qilib qo'ygan. 1876 va 1896-yillarda Toshkent va Samarqandda muzeylar ochilgan.
Sovet davridagi muhofaza ishlari: 1918-yilda Ulug'bek madrasasi minorasini tiklash bo'yicha komissiya tuzilgan. 1920-yilda Turkiston Respublikasi Arxiv ishlari bo'yicha markaziy boshqarmasi qoshida Yodgorliklarni muhofaza qilish qo'mitasi tashkil etilgan. Keyinchalik Sredazkomstaris va Uzkomstaris kabi tashkilotlar faoliyat ko'rsatgan.
Mustaqillik davridagi muhofaza ishlari: Mustaqillik yillarida madaniy merosni saqlash bo'yicha bir qator qonunlar qabul qilingan. Madaniyat yodgorliklari davlat muhofazasiga olinganligi Konstitutsiyada belgilab qo'yilgan. 2001 va 2009-yillarda tegishli qonunlar qabul qilingan.