Топонимы и гидронимы с персидско- таджикскими и тюркско- узбекскими нумеративами
Maqolada fors-tojik va turk-o'zbek tillarida sonlar ishtirokida yasalgan toponim va gidronimlarning yasalish xususiyatlari ko'rib chiqilgan. O'zbekiston va boshqa MDH davlatlarida fors-tojik va turk-o'zbek sonlari asosida yasalgan ko'plab toponim va gidronimlar mavjudligi ta'kidlangan. Bunday toponimik konstruksiyalar ikki komponentli bo'lib, odatda o'zbek yoki tojik tilidagi bir bo'lakli sonlardan iborat bo'ladi.
Asosiy mavzular
- Sonlar ishtirokida toponim va gidronimlarning yasalishi: Maqolada o'zbek va tojik tillarida sonlar ishtirokida yasalgan murakkab so'zlar, xususan, toponimik va gidronimik ob'ektlarning nomlari ko'rib chiqilgan. Bir, ikki, to'rt, besh sonlari ishtirokida yasalgan nomlar keng tarqalganligi aniqlangan. Shuningdek, olti, yetti, o'n, qirq, ellik, ming sonlari ishtirokida yasalgan nomlar ham mavjud.
- Sonlar ishtirokidagi murakkab nomlarning ma'nolari: Sonlar nafaqat toponim va gidronimlar uchun, balki turli xil realliklarni bildiruvchi boshqa murakkab nomlarni hosil qilishda ham ishlatiladi. Misol uchun, Yakkaбош (yolg'iz), Қirķoёқ (qirqoyoq) kabi nomlar keltirilgan. Chorsu (to'rt tomon), Chorjuу (to'rt daryo), Chorminor (to'rt minor) kabi toponimlar ham tahlil qilingan.
- Turli tillardagi sonlarning ishtiroki: Toponim va gidronimlar nafaqat o'zbek va tojik tillaridagi sonlar, balki azerbayjon, fors va arab tillaridagi sonlar ishtirokida ham yasalgan. Misol uchun, Chardagli, Chartak, Charkhin kabi nomlar keltirilgan. Shuningdek, Penjab (besh daryo), Panjkent (besh shahar) kabi nomlar ham ko'rib chiqilgan.