Kimyo

Ushbu kitobda kimyo fanining asosiy tushunchalari, qonunlari, atom tuzilishi, kimyoviy bog'lanish, moddalarning tuzilishi, eritmalar va dispers sistemalar, reaksiyalar, organik birikmalarning asoslari hamda uglevodlar kabi mavzular yoritilgan. Kitob litsey va kasb-hunar kollejlari uchun mo'ljallangan.

Asosiy mavzular

• Kimyoning asosiy tushuncha va qonunlari: Atom va molekulalar, kimyoviy elementlar, kimyoviy formulalar, elementning nisbiy atom massasi, moddaning nisbiy molekular massasi, modda miqdori, molyar massa, Avogadro qonuni, elementning massa ulushi, kimyoviy formulani aniqlash kabi tushunchalar bayon etilgan. Massaning saqlanish qonuni, tarkibning doimiylik qonuni, Avogadro qonuni kabi qonunlar tushuntirilgan.
• Atom tuzilishi: Atom yadrosining tuzilishi va tarkibi, proton, neytron, izotoplar, izobarlar haqida ma'lumot berilgan. D.I. Mendeleyevning kimyoviy elementlar davriy qonuni va davriy sistemasi batafsil yoritilgan.
• Kimyoviy bog'lanish: Kimyoviy bog'lanish turlari (kovalent, ionli, metall, vodorod), kovalent bog'lanishning qutbsiz va qutbli turlari, donor-akseptorli mexanizm, moddalar massasining saqlanish qonuni, molekulyar tuzilish va boshqa tegishli tushunchalar tahlil qilingan.
• Eritmalar. Dispers sistemalar: Dispers sistemalar va kolloid eritmalar, chin dispers sistema, kolloid dispers sistema, dag'al dispers sistema, emulsiya, molyar massa, molyar konsentratsiya, molyal konsentratsiya, dispers faza zarrachalarining o'lchami kabi atamalar yoritilgan.
• Elektrolitik dissotsilanish. Ion almashinish reaksiyalari: Elektrolitlar va noelektrolitlar, elektrolitik dissotsilanish, ionlar, kationlar, anionlar, dissotsilanish darajasi va doimiysi, kuchli va kuchsiz elektrolitlar, dissotsilanish konstantasi, ionli reaksiyalar, ishqoriy va kislotali muhit, vodorod ko'rsatkich, gidroliz jarayoni kabi mavzularga bag'ishlangan.
• Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari: Oksidlanish darajasi, oksidlovchilar va qaytaruvchilar, elektron balansi usuli, ion-elektron usuli, elektroliz, anod va katod, elektrolitlar suvli eritmalari, elektrliz mahsulotlari haqida ma'lumotlar keltirilgan.
• Organik kimyoning asosiy tushuncha va qonunlari: Organik kimyoning tarixi, A.M. Butlerovning kimyoviy tuzilish nazariyasi, izomeriya, organik birikmalarning nomlanishi va klassifikatsiyasi, uglevodorodlar haqida so'z yuritiladi.
• Uglevodlar: Uglevodlar, monosaxaridlar, disaxaridlar va polisaxaridlar haqida tushunchalar berilgan. Glukoza, fruktoza, riboza kabi monosaxaridlar, saxaroza va maltoza kabi disaxaridlar, kraxmal va sellyuloza kabi polisaxaridlar tuzilishi, xossalari va ahamiyati batafsil yoritilgan.