Ekologiya
Ushbu kitob O'zbekiston Respublikasi Oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan Toshkent Kimyo Texnologiya Instituti "Sanoat ekologiyasi" kafedrasi uchun "Ekologiya" fanidan ma'ruzalar matnlari sifatida nashr etilgan. Unda ekologik muammolarning dolzarbligi, inson faoliyatining atrof-muhitga ta'siri, atmosfera, gidrosfera va litosferani muhofaza qilish masalalari ko'rib chiqilgan.
Asosiy mavzular
- Ekologik muammolarning dolzarbligi: O'zbekistondagi ekologik ahvol, tuproqdan, suvdan foydalanish, Orol muammosining kelib chiqishi.
- Insonlarni ishlab chiqarish faoliyatlarining atrof muhit bilan bog'liqligi: Tabiat va jamiyat o'rtasidagi bog'liqlik, ekologiya fanining vazifalari, atrof muhitga tashlanayotgan chiqindilar turlari.
- Ashyoviy chiqindilar: Ashyoviy chiqindilar, Toshkent shahrining atmosfera havosining ifloslanish darajasi, energetik chiqindilar.
- Tabiatda ro'y berayotgan antropogen o'zgarishlar: Ekologik faktorlar, antropogen o'zgarishlar, atrof muhitni muhofaza qilishning asosiy yo'nalishlari.
- Atrof muhitni muxofaza qilish borasida davlat boshqaruvi: Tabiatdan foydalanishni boshqaruvchi davlat tashkilotlari, Tabiatni muhofaza qilish davlat qo'mitasining vazifalari, Atrof muhitni muhofaza kiluvchi xalkaro tashkilotlar.
- Atrof muhitni muxofaza qilishning ilmiy asoslari: Biosferaning chidamlilik ostonasi va sig'im chegarasi, biosferaning tarkibi, biosferaning funktsiyalari.
- Biosferada moddalar ba energiyaning bioximik aylanma xarakati: Biosferada moddalarning aylanma xarakati, sanoat ishlab chiqarish sxemasi, chiqindisiz texnologik jarayon yaratishning asosiy printsiplari.
- Tabiiy resurslar: Tabiiy resurslarni sinflanishi, tabiatdan oqilona foydalanish asoslari, xom ashyo manbalari, energetik resurslar.
- Energiya inqirozidan chiqish yo'llari: Energiya inqirozidan chikish yullari, oziq-ovqat resurslari, resurslardan oqilona foydalanishning asosiy tamoyillari, monitoring.
- Atmosferani muxofaza qilish: Atmosferani muxofaza qilish, atmosfera havosini ifloslantiruvchi manbalar, atmosfera havosining ifloslanish oqibatlari.
- Atmosfera havosiga tushayotgan chiqindilarning miqdorini kamaytirish uchun qo'llaniladigan tashkiliy va texnik chora-tadbirlar: Atmosfera havosining tozaligini saqlash maksadida hozirgi kunda kullash lozim bo'lgan tashkiliy choralar va atmosfera havosini zaharli gazlar bilan tozalashning texnologik choralari.
- Atmosfera havosini changdan tozalash usullari: Atmosfera havosini changdan tozalash usullari, gravitatsion usul, inertsiya usuli, xo'llash usuli, filtrlash usuli, elektrostatik usul, tovush va ultra tovush yordamida koagullash usuli.
- Atmosfera havosini zaharli gazlardan tozalash: Atmosfera havosini zaharli gazlardan tozalash usullari, absorbsiya usuli bilan havoni tozalash.
- Gazlarni adsorbtsiya usuli bilan tozalash: Gazlarni adsorbtsiya usuli bilan tozalash, gazlarni katalitik usul bilan tozalash, gazlarni termik usul bilan tozalash.
- Gidrosferani muhofaza qilish: Gidrosferani muhofaza qilish, oqova suvlarning sinflanishi, oqova suvlarni tozalash usullarini sinflanishi va oqova suvlarni yirik dispers zarrachalardan tozalash.
- Oqova suvlarni mayda dispersli va kolloid zarrachalardan tozalash: Oqova suvlarni mayda dispersli va kollond zarrachalardan tozalash usullari, oqova suvlarni erigan organik moddalardan tozalash usullari va oqova suvlarni erigan anorganik moddalardan tozalash usullari.
- Litosferani muhofaza qilish: Litosferani muhofaza qilish, O'rmon resurslarini kamayib borish sabablari, Erni saqlash ga karatilgan chora-tadbirlar va xayvonot olamini muxofaza qilish.