Sanoat korxonalarida elektr ta’minoti

Ushbu kitob O'zbekiston Respublikasi energetika tizimining rivojlanish tarixi, sanoat korxonalarini elektr ta'minoti tizimi, elektr stansiyalarining turlari va noan'anaviy elektr energiya manbalariga bag'ishlangan. Unda elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish va taqsimlash masalalari, shuningdek, gidroenergetika, issiqlik energetikasi, atom energetikasi va qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish istiqbollari ko'rib chiqilgan. Kitob energetika sohasidagi mutaxassislar, talabalar va qiziquvchilar uchun mo'ljallangan.

Asosiy mavzular

Elektr tizimining tuzilishi: Elektr ta'minoti tizimi (ETT) deganda, elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi, uzatuvchi va taqsimlovchi qurilmalar birlashmasi tushuniladi. Sanoat korxonasining elektr tizimi korxona iste'molchilarini elektr energiyasi bilan ta'minlash uchun yaratiladi. Bunday tizim 1 kV gacha va undan yuqori kuchlanishli tarmoqlar, transformator podstansiyalari, o'zgartirish va taqsimlash qurilmalaridan tashkil topadi.
Sanoat korxonalarining elektr ta'minoti tizimi: Sanoat korxonalarining elektr ta'minoti tizimi korxonalar iste'molchilarining elektr energiyasi bilan ta'minlash uchun bunyod etiladi. Iste'molchilarga har xil mexanizmlarning elektr yuritkichlari, elektr pechlari va elektro-termik uskunalar, elektroliz qurilmalari, elektr payvandlashlar uchun kerakli apparat va mashinalar, yoritish qurilmalari, elektr filtrlar va boshqalar kiradi.
Elektr stansiyalarining turlari: Dunyodagi barcha elektr stansiyalarida elektr generatori oʻrnatilgan boʻlib, ular elektr energiyani ishlab chiqaradi. Ishlab chiqarilgan elektr energiyani uzoq masofaga kam isrofda uzatish va iste'molchilarga taqsimlash uchun esa transformatorlar ishlatiladi. Elektr stansiyalari issiqlik elektr stansiyasi (IES), gidroelektr stansiya (GES) va atom elektr stansiyalari hisoblanadi.
Noan'anaviy elektr energiya manbalari: O'zbekistonda noan'anaviy energiya manbalaridan foydalanish xalq xoʻjaligida bir qancha masalalarni yechishga imkon beradi. Masalan: organik yoqilg'i manbalarini tejash, ekologiya holatini yaxshilash, aholining uzoq turar joylarida energiya va issiqlik bilan ta'minlash. Noan'anaviy energiya manbalariga AES, gaz turbina stansiyalari, dizel, geotermik, gidroakkumulyator, shamol va quyosh elektr stansiyalari kiradi.