Иқтисодий билимлар тарихи

Ushbu kitob Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va Oʻrta Maxsus Taʼlim vazirligi tomonidan tasdiqlangan "Iqtisodiy bilimlar tarixi" fani boʻyicha maʼruzalar matnidir. Unda iqtisodiy bilimlarning shakllanishi, rivojlanishi, turli maktablar va oqimlar, shuningdek, Oʻzbekistonda bozor iqtisodiyotini yaratish konsepsiyalari koʻrib chiqiladi.

Asosiy mavzular

Qadimgi dunyo va feodal jamiyati davridagi iqtisodiy bilimlarning shakllanishi: Qadimgi Sharq mamlakatlarida, antik dunyo davlatlarida va arab hamda Gʻarbiy Yevropa davlatlarida feodalizm davridagi iqtisodiy gʻoyalar tahlil qilinadi.
Merkantilizm va ilk klassik iqtisodiy maktabning vujudga kelishi: Merkantilizmning mohiyati, Angliya va Fransiyada klassik iqtisodiy maktabning shakllanishi, fiziokratizm kabi mavzularni o'z ichiga oladi. V.Petty va P.Buagilberning iqtisodiy qarashlari o'rganiladi.
Adam Smit va David Rikardoning iqtisodiy bilimlari: A.Smit va D.Rikardo g'oyalarining shakllanish shartlari, klassik iqtisodiy maktabning to'la shakllanishi, A.Smitning iqtisodiy g'oyalari (jumladan, "Xalqlar boyligi" asaridagi qarashlari), D.Rikardoning iqtisodiy ta'limoti va ularning hozirgi zamon uchun ahamiyati ko'rib chiqiladi.
Mayda ishlab chiqarish nazariyalarining vujudga kelishi va muqobil iqtisodiy yoʻnalishlarning paydo boʻlishi: Mayda ishlab chiqarish nazariyalarining ijtimoiy-iqtisodiy shartlari, Simond de Sismondining iqtisodiy qarashlari, P.J.Proudonning iqtisodiy nazariyasi va G'arbiy Yevropa xayoliy sotsialistlarining iqtisodiy ta'limoti o'rganiladi.
Markscha iqtisodiy g'oyalarning mohiyati va tarixiy taqdiri: Marksizmning vujudga kelishi, K.Marks va F.Engelsning iqtisodiy g'oyalari, V.Leninning sotsialistik jamiyat iqtisodiyoti to'g'risidagi g'oyalari, markscha iqtisodiy g'oyalarning taqdiri tahlil qilinadi.
XIX asr oxiri - XX asr boshidagi jahon iqtisodiy g'oyalari mohiyati: Muqobil iqtisodiy maktablarning vujudga kelishi, Germaniyadagi yangi tarixiy maktab, marjinalizmning vujudga kelishi (Avstriya va Kembridj maktablari), Amerika maktabi va iqtisodiyotda ekonometrik usullarning qo'llanilishi ko'rib chiqiladi.
Sovet davri iqtisodiy bilimlarining shakllanishining dastlabki bosqichlari: Sotsializm qurilishi iqtisodiy nazariyalarining yaratilishi, Sovet davri iqtisodiy bilimlarini o'rganishdagi dastlabki qadamlar, alternativ iqtisodiy bilimlarning vujudga kelishi (A.V.Chayanov misolida) o'rganiladi.
Hozirgi davr iqtisodiy bilimlarning shakllanishi, rivoji va ularning makroiqtisodiy tahlili: Hozirgi davr iqtisodiy bilimlarning asosiy xususiyatlari, ijtimoiy-iqtisodiy yo'nalishning shakllanishi va rivojlanishi, Keynsning iqtisodiy qarashlari, yangi Keynschilik va yangi klassik (neoklassik) yo'nalishlar tahlil qilinadi.
Jahon xo'jaligi to'g'risidagi iqtisodiy bilimlar: Xalqaro iqtisodiy integratsiyaga oid nazariyalar, xalqaro kapital harakati va investitsiyalarga oid nazariyalar, xalqaro valyuta munosabatlari va jahonshumul iqtisodiy muammolar ko'rib chiqiladi.
O'zbekiston respublikasida erkin bozor iqtisodiyotini yaratishning konsepsiyalari va uning shakllanish xususiyatlari: Turkistonning mustamlaka davridagi iqtisodiy ahvoli, "Harbiy kommunizm" siyosatining mohiyati, yangi iqtisodiy siyosat, uning mazmuni va ahamiyati, no капиталистик yo'l, bozor munosabatlariga o'tish masalalari yoritilgan.